Gdakanie na ringu

Jest coś takiego jak program mentoringowy Translatorium polegający na tym, że doświadczony tłumacz literatury uczy nowicjusza w trakcie indywidualnych zajęć. Co roku są trzy różne języki, w przyszłym wypadło na szwedzki. Na mentorkę wybrano Justynę Czechowską. Kiedy się o tym dowiedziałem, wysłałem organizatorom listę popełnionych przez tę pseudotłumaczkę błędów w przełożonych przez nią powieściach „Na północ jedzie się, by umrzeć” Idy Linde, „Lód” Ulli-Leny Lundberg i „Wonderland” Hanny Nordenhök. Z tej pierwszej książki ponad 500 (bagatela), z dwóch pozostałych po 150, bo więcej nie chciało mi się wypisywać.

Jaka powinna być reakcja na takiego maila? Trudno sobie wyobrazić inną niż natychmiastowe zerwanie umowy z Czechowską i wyznaczenie innego mentora. No może nie natychmiastowe, tylko po poproszeniu zainteresowanej o ustosunkowanie się do zarzutów, ale gdyby Czechowska potrafiła je odeprzeć, już dawno głosiłaby wszem wobec, jak bardzo się mylę, wyrażając pogląd, że jako tłumacz literatury jest całkowitym beztalenciem, a fuszerka, którą odstawia, nie ma sobie równych. Wyobraźnia jednak zupełnie mnie zawiodła i w odpowiedzi dostałem dwa identyczne maile, w których przeczytałem: „zapoznaliśmy się z Pana uwagami i analizą”, ale „wybór mentorów programu Translatorium należy do organizatorów (…) i stanowi autonomiczną decyzję programową”. Maile przyszły od Krakowskiego Biura Festiwalowego i Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury, Centrum Badań Przekładoznawczych nie odpisało.

Ponieważ nawet przez moment nie kwestionowałem prawa organizatorów do wybierania mentorów ani nie domagałem się, by przekazali mi to uprawnienie, oczekiwałem jedynie, że wymienią Czechowską na kompetentnego tłumacza, odpowiedź odebrałem jako wyrażone w dyplomatycznej formie stwierdzenie „spadaj pan na drzewo, Czechowska mentorem zostanie”. Mocno mnie to zdumiało, bo Agnieszka Myśliwy, prezeska STL, która podpisała się pod mailem, po zapoznaniu się z moimi uwagami i analizą jako tłumaczka literatury powinna doznać szoku, że ktoś reprezentujący taki żenujący poziom w ogóle kiedykolwiek zdołał opublikować książkę. Nie podejrzewałbym też, że jakiekolwiek inne względy niż merytoryczna ocena kandydata mogą być rozstrzygające przy powierzaniu lub odbieraniu mu funkcji mentora. Zwątpiłem więc w siebie i przyjrzałem się jeszcze raz błędom znalezionym w polskim tłumaczeniu „Na północ jedzie się, by umrzeć” Idy Linde.

1. Gdakanie z piersi (str. 175). Hm. Może pani Agnieszka z własnych albo zaczerpniętych od przyjaciółek doświadczeń macierzyńskich wie, że piersi w czasie karmienia gdaczą. Ostatecznie jestem facetem, nie znam się.

2. Hokeistów, wycinających w lodzie głębokie przeręble (str. 24). Może pani Agnieszka oglądała mecz hokeja, w którym jeden z zespołów przyjął taktykę wycinania przerębli w lodowisku, żeby wpadali do nich przeciwnicy. Nawet sprawdziłem przepisy gry i rzeczywiście nie ma w nich zakazu wycinania przerębli.

3. Wokół oświetlonego ringu (str. 63). No tak, pani Agnieszka mogłaby mnie słusznie zapytać, czy nigdy nie widziałem, by jedną sportową arenę przerobiono na inną. Widziałem i przyznaję, że zamiana przez tłumaczkę lodowiska na ring była w pełni uzasadniona.

4. Łobuzy o zbyt wielu nogach (str. 126). Samokrytycznie przyznam, że mieszkam w bezpiecznej dzielnicy i łobuzów za dużo nie widuję. Prezeska STL pewnie nie miała tyle szczęścia co ja, wybierając sobie miejsce zamieszkania, i trafiła tak podle, że ganiają tam u niej nawet łobuzy trzynożne.

5. Przez pokój przewijali się biznesmeni, którzy zostawiali w śmietniku butelkę po alkoholu (str. 31). Może w tej podłej dzielnicy sąsiad pani Agnieszki zaiwanił kontener i wstawił go sobie do mieszkania w miejsce koszy. Różne rzeczy ludzie robią.

6. Auto, które (…) nigdy nie potrzebuje benzyny (str. 138). Muszę przyznać, że dopiero kiedy Agnieszka Myśliwy po zapoznaniu się z moją analizą nie dostrzegła w niej nic, co by dyskwalifikowało Justynę Czechowską jako tłumaczkę, uświadomiłem sobie swoją naiwność. Oczywiście, że auto ze silnikiem spalinowym, które nie potrzebuje benzyny, już dawno powstało! Tylko jego masową produkcję zablokowało lobby benzyniarskie.

7. Stare banderole stały w kącie w oczekiwaniu na pierwszego maja (str. 93). No dobrze, na pochody normalnie chodzi się z transparentami, ale przecież wolność wyrażania poglądów obejmuje również prawo do wyrażania ich w obrany przez siebie sposób. I jeżeli pani Agnieszka na demonstracji woli trzymać banderolę niż transparent, to nikt nie może jej tego zabronić.

8. Ściągając ciasne spodnie, poczuła, jak puchną jej uda (str. 17). Karygodne. Od razu uznałem, że rozszerzyły się po uwolnieniu z opinającego je materiału, tymczasem bohaterka mogła przecież cierpieć na zakrzepicę żył.

9. Poranek, kiedy skończył siedemnaście lat wytarł się, może w końcu jest w drodze do domu (str. 79). I w zasadzie cóż jest dziwnego w tym, że poranek się wytarł i powędrował do domu?

Spojrzawszy więc krytycznym okiem na swoją analizę, musiałem przyznać, że jest niewarta funta kłaków, a wybitna tłumaczka Justyna Czechowska powinna uczyć adeptów zawodu, by dostarczali nam wielu wrażeń z lektury szwedzkich pisarzy. Powiem więcej. Teraz, gdyby ktoś chciał pozbawić ją funkcji mentora w Translatorium, wstanę czystego już poranka, sięgnę do śmietnika po starą banderolę i popędzę samochodem na wodę, omijając przeręble i trzynożnych łobuzów, by stanąć na ringu i, nie bacząc na puchnące uda, z uniesioną banderolą będę gdakał tak długo, aż ta niesprawiedliwa decyzja zostanie cofnięta.