Kraina cudów tłumaczeniowych

Kolejne 150 byków z tłumaczenia Justyny Czechowskiej, tym razem z powieści „Wonderland” Hanny Nordenhök (Wydawnictwo Pauza, 2025). Tutaj smaczku sprawie dodaje fakt, że jeden z bohaterów książki to dziennikarz, który zmyśla swoje reportaże, ale cieszy się w środowisku wielkim uznaniem.

Błędy tłumaczki podzieliłem na następujące kategorie:

Błędne tłumaczenie — nr 1–74

Pominięte całe zdania i frazy — nr 75–87

Tłumaczenie dosłowne — nr 88–97

Błędy warsztatowe — nr 98–107

Przesunięcia znaczeniowe — nr 108–122

Nieuzasadnione dodatki lub opuszczenia — nr 123–149

Błędy gramatyczne — nr 150–151

Błędne tłumaczenie

1. Zanim je z siebie zrzuciła (10). Oryginał: innan hon lyckades sparka undan det [tvättbjörnet]. Poprawnie: zanim zdołała go [szopa] odgonić kopniakiem.

2. Naciągnęła kaptur, rozejrzała się po lesie (12). Oryginał: Han drog luvjackan tätare om kroppen, spanade mot skogen igen. Poprawnie: Szczelniej otulił się bluzą z kapturem i znów spojrzał uważnie w stronę lasu. Komentarz: Chłopiec, nie kobieta.

3. Zęby wyglądały na zadbane (13). Oryginał: tänderna såg reglerade ut. Poprawnie: zęby wyglądały na skorygowane aparatem ortodontycznym.

4. Wycisnęła odrobinę zawartości (16). Oryginał: klämde ut det sista av innehållet. Poprawnie: wycisnęła resztkę zawartości.

5. Zatrutej wody (24). Oryginał: förorenat vatten. Poprawnie: zanieczyszczonej wody.

6. Na skrzyżowanie (24). Oryginał: mot korsningsgyttret. Poprawnie: w stronę gmatwaniny skrzyżowań.

7. Podekscytowany (25). Oryginał: uppjagad. Poprawnie: zdenerwowany, roztrzęsiony.

8. Pochłonięty pracą (26). Oryginał: med ett försjunket uttryck. Poprawnie: z wyrazem zamyślenia.

9. Najrozmaitszych żartownisiów i oszustów (29). Oryginał: samtidens allehanda skojare och fuskare. Poprawnie: najrozmaitszych współczesnych szalbierzy i oszustów.

10. Potrafiła bowiem błyskawicznie odczytywać algorytmy i to, jakie retoryczne figury (29). Oryginał: eftersom hon varit närmast algoritmiskt blixtsnabb på att avläsa vilka retoriska figurer. Poprawnie: ponieważ niemal z szybkością algorytmu rozpoznawała, jakie figury retoryczne.

11. Dyskusja na temat tego komicznego skandaliku najpierw rozpętała gwałtowną burzę medialną i wzbudziła długie wątki na Twitterze, lecz wkrótce zainteresowanie sprawą wygasło. (29). Oryginał: hade diskussionen om den lilla komiska skandalen först häftigt flammat upp och skapat upprörda reaktioner och långa twittertrådar, men sedan falnat. Poprawnie: dyskusja na temat tego komicznego skandaliku najpierw gwałtownie rozgorzała, wywołując oburzenie i skutkując długimi wątkami na Twitterze, a następnie przygasła.

12. Wtedy mógł wrócić do przeglądania aktualności, redagowania tekstów przed porannym kolegium, potem spał kilka godzin (30). Oryginał: Då hade han återigen jobbat sig igenom nyhetsflödet och redigerat texter inför morgondagen vid det lilla skrivbordet, sedan sovit några timmar. Poprawnie: Wtedy znów przebrnął przez strumień wiadomości i przy małym biurku zredagował teksty na następny dzień, po czym przespał kilka godzin.

13. Właśnie dojrzał Mariusa pośród donośnych owacji, jak wchodzi na scenę (31). Oryginał: han hade bara precis hunnit se Marius under rungande applåder gå upp på scenen. Poprawnie: ledwie zdążył zobaczyć, jak Marius wchodzi na scenę wśród gromkich braw.

14. Im więcej nieścisłości znajdował, i z uwagą dopasowywał fragmenty tekstów (32). Oryginał: ju fler skevheter han upptäckte och omsorgsfullt kartlade. Poprawnie: im więcej nieścisłości odkrywał i skrupulatnie odnotowywał.

15. Poczucie odzyskania kontroli, wiary we własnej siły (…) zastąpiłaby go euforyczna ufność (37). Oryginał: känslan av kontroll och tillförsikt (…) helt ersatts av den upprymda tillförsikten. Poprawnie: poczucie kontroli i pewności siebie (…) całkowicie ustąpiło miejsca euforycznej pewności siebie. Komentarz: To samo słowo, „tillförsikt”, zostało przetłumaczone dwoma wyrażeniami o różnych znaczeniach: „wiara we własne siły” i „ufność”.

16. Rodzaj ulgi, którą odczuwa się po wypłynięciu na powierzchnię wody po nurkowaniu w głębinach. (37). Oryginał: en sorts lättnad, som den man känner när man kommer ovan vattenytan efter att ha dykt alldeles för djupt ner. Poprawnie: rodzaj ulgi, którą odczuwa się po wynurzeniu na powierzchnię, kiedy zanurkowało się o wiele za głęboko.

17. Po czym zaskoczyłby sam siebie (…) sięgnąłby po szklankę whisky (…) Zauważył także nietypowość w reakcji Mariusa. (37). Oryginał: Varpå han (…) hade överraskat sig själv med att (…) sträcka sig efter sitt whiskyglas (…) Inte minst noterade han det ovanliga i situationen på Marius reaktion. Poprawnie: Po czym (…) zaskoczył sam siebie, (…) sięgając po szklankę whisky (…) Niezwykłość sytuacji dostrzegł zwłaszcza po reakcji Mariusa. Komentarz: W pierwszej części tłumaczka używa trybu przypuszczającego: „zaskoczyłby”, „sięgnąłby”. Tymczasem reakcja Mariusa następuje rzeczywiście; nie jest jedynie hipotetyczna.

18. W procesie (…) wytoczonego tego samego dnia przeciwko mężczyźnie (43). Oryginał: åtal (…) som tidigare på dagen väckts mot mannen. Poprawnie: akt oskarżenia (…) wniesiony przeciwko mężczyźnie wcześniej tego dnia. Komentarz: „Wytoczyć komuś proces” to jest pojęcie z prawa cywilnego, nie karnego.

19. Jakby gorączkowo wertował strony w myślach (45). Oryginał: oseende som om han febrilt gick igenom någonting i tankarna. Poprawnie: nieobecnym wzrokiem, jakby gorączkowo roztrząsał coś w myślach.

20. Pozostałe ogrody z jednopiętrowymi budynkami (49). Oryginał: och andra trädgårdar med envåningshus. Poprawnie: i inne ogrody z parterowymi domami.

21. Cukierkowego sosu (49). Oryginał: karamellsmet. Poprawnie: masy karmelowej.

22. Czasem pokój powracał do niej w snach wraz z zapachem waniliowego szamponu, dziewczęcymi włosami i syntetycznym materiałem pluszaków (50). Oryginał: Ibland kom det tillbaka i hennes drömmar med sin doft av vaniljschampo och flickhår och syntetiska leksaksmaterial. Poprawnie: Czasem pokój powracał do niej w snach z zapachem waniliowego szamponu, dziewczęcych włosów i syntetycznych materiałów zabawek. Komentarz: Chodzi o zapach włosów i materiałów, a nie o same włosy i materiały.

23. Przysłuchiwała się, jak kobieta negocjuje z (…) właścicielami parkingu, którzy zaoferowali się, że (…) zawiozą ją na najbliższy komisariat. (52). Oryginał: hört kvinnan förhandla (…) med campingägarna, som gjort sig beredda (…) att köra henne till närmaste polisstation. Poprawnie: słyszała, jak kobieta negocjuje (…) z właścicielami kempingu, którzy przygotowali się (…) do zawiezienia jej do najbliższego komisariatu.

24. Zadymioną szybę (53). Oryginał: dammiga fönsterruta. Poprawnie: zakurzoną szybę.

25. Gdy kobieta podniosła kolejne żaluzje, zobaczyła, że prawie w każdym oknie stoją kwiaty (54). Oryginał: när kvinnan gick runt och drog upp persiennerna såg hon att det fanns krukväxter i nästan alla fönster. Poprawnie: Kiedy kobieta podnosiła kolejne żaluzje, dziewczynka zauważyła, że niemal we wszystkich oknach stoją rośliny doniczkowe. Komentarz: „Krukväxter” to rośliny doniczkowe, a nie „kwiaty”, i zauważyłe je dziewczynka, nie kobieta.

26. Wyglądała na wyrośniętą dziewczynkę (56). Oryginał: hon var en storväxt flicka. Poprawnie: była wyrośniętą dziewczynką.

27. To także kobieta uparła się, żeby ją wzięli do siebie w oczekiwaniu na to (57). Oryginał: Det var också hon som föreslagit att de skulle ta in det främmande barnet i väntan på. Poprawnie: To także ona zaproponowała, żeby przyjęli do siebie obce dziecko w oczekiwaniu na.

28. Zostawiła odciski palców, niczego nie znaleziono. (58). Oryginał: hon hade lämnat fingeravtryck, de visade ingenting vid en första sökning. Poprawnie: pobrano jej odciski palców; pierwsze sprawdzenie niczego nie wykazało.

29. Zbadał jej ramiona i nogi pod kątem zadrapań (58). Oryginał: avsökt armar och ben efter skärsår. Poprawnie: obejrzał jej ręce i nogi w poszukiwaniu ran ciętych. Komentarz: Sprawdza, czy dziewczynka się nie samookalecza, a nie czy się podprapała.

30. Tylko to dziecięce ciało w świecie, chłonące spojrzenie (60). Oryginał: Bara denna barnkropp i världen som hon sög i sig med blicken. Poprawnie: Tylko to dziecięce ciało na świecie, które chłonęła wzrokiem.

31. Tym razem to kobieta z łagodną miną pojawiła się w drzwiach (60). Oryginał: Den gången hade det varit kvinnan som dök upp i dörren med det vilda uttrycket. Poprawnie: Tym razem to kobieta pojawiła się w drzwiach z dzikim wyrazem twarzy. Komentarz: Wcześniej taki wyraz twarzy miał mężczyzna. Nawet jeśli tłumaczka miesza podobnie brzmiące szwedzkie słowa, powinna zauważyć nawiązanie do jego miny.

32. Lampka z lawą (63). Oryginał: lavalampa. Komentarz: To nie jest lampka z lawą, bo nie zawiera prawdziwej lawy.

33. Wybrała męską kurtkę z kapturem, ciemnozieloną, przerzuciła ją przez ramię, na którym już wisiał plecak. (64). Oryginał: Hon valde ut en av mannens munkjackor, en mörkgrön, som hon slängde över axlarna där hon ännu hade ryggsäcken fastspänd. Poprawnie: Wybrała jedną z kurtek mężczyzny, ciemnozieloną z kapturem, i zarzuciła ją na ramiona, na których nadal miała plecak.

34. A teraz zobaczył wygoloną głowę Creepy Kida z idiotycznym nazistowskim kogucikiem, groteskowo maleńkim nad (…) klatką piersiową. (69). Oryginał: och nu såg Creepy Kids rakade huvud med den löjliga lilla nazitofsen groteskt litet ut ovanför (…) bröstkorgen. Poprawnie: a teraz wygolona głowa Creepy Kida ze śmiesznym nazistowskim kogucikiem wyglądała na groteskowo maleńką nad (…) klatką piersiową. Komentarz: Głowa jest groteskowo maleńka, nie kogucik. „Såg” znaczy zobaczyć, ale z przyimkiem „ut, wyglądać”, a tłumaczka nie widzi przyimka, bo jest dalej w zdaniu.

35. Uniósł rękę zwycięzcy (70). Oryginał: han lyfte handen i segergesten. Poprawnie: uniósł rękę w geście zwycięstwa.

36. Żadnej osowiałej nudy, która spowalniała im ręce i nogi, albo z wolna ich otrząsała (71). Oryginał: ingen knastertorr leda som fick ben och armar att bli långsamma eller håglöst spritta till. Poprawnie: żadnej osowiałej nudy, która sprawiała, że ręce i nogi poruszały się powoli albo apatycznie podrygiwały.

37. Leżeli obok siebie (75). Oryginał: de låg med varandra. Poprawnie: spali ze sobą. Komentarz: Idiom szwedzki tak samo potoczny jak polski, co pokazuje bardzo słabą znajomość szwedzkiego.

38. Brały ją (75). Oryginał: tog i henne. Poprawnie: dotykały jej.

39. Mocne światła (77). Oryginał: kraftlösa trafikljus. Poprawnie: nikłe światła.

40. Gdy wróciła (77). Oryginał: när de var tillbaka. Poprawnie: kiedy wrócili.

41. Wełniany żakiet w kolorze wielbłądzim (77). Oryginał: kamelullskavajen. Poprawnie: żakiet z wielbłądziej wełny.

42. Najpierw do oskarżyciela, następnie do prokuratora (77). Oryginał: först till målsägarbiträdet, sedan till åklagaren. Poprawnie: najpierw do pełnomocnika pokrzywdzonej, potem do prokuratora. Komentarz: Oskarżyciel i prokurator to jedno i to samo.

43. Łodzie kołysały się na fali lub przepływały w pobliżu (78). Oryginał: båtarna puttrade eller seglade förbi. Poprawnie: łodzie przepływały obok z terkotem silników albo pod żaglami.

44. Światło wrzucało do środka promienie (78). Oryginał: Dagsljusen som kastades in. Poprawnie: Światło dzienne wpadające do środka.

45. Skrzynkami zamawiali argentyńskie wino organiczne, dzięki kontaktom z firmy nauczyła się przyrządzać mięso dokładnie tak, jak lubił (79). Oryginał: de beställde lådvis med argentinskt naturvin via en kontakt han fått genom företaget och hon lärde sig att tillreda köttet hon inhandlat precis som han tyckte om det. Poprawnie: skrzynkami zamawiali argentyńskie wino naturalne dzięki znajomości, którą nawiązał przez firmę, a ona nauczyła się przyrządzać kupowane mięso dokładnie tak, jak lubił.

46. Mnóstwie notatników (81). Oryginał: fyllda anteckningsböcker. Poprawnie: zapisanych notatników.

47. Dwie wąskie szparki do absolutnej pustki, które w pewien sposób wiązały się z nią samą (82). Oryginał: två smala glipor in mot ett fullständigt tomrum som på något vis hade med henne själv att göra. Poprawnie: dwie wąskie szparki prowadzące do zupełnej pustki, która w jakiś sposób wiązała się z nią samą. Komentarz: Pustka się z nią wiąże, nie szparki.

48. Żółtym kocem z herbem regionu (82). Oryginał: en gul landstingsfilt. Poprawnie: żółty koc szpitalny. Komentarz: Przekład nie pozwala czytelnikowi zrozumieć, że koc należy do szpitala, a nie do bohatera.

49. Nasiadówki w pokoju z laptopem (89). Oryginał: Sittningarna uppe på rummet framför laptopen. Poprawnie: Nasiadówki na górze w pokoju przed laptopem. Komentarz: Sformułowanie „w pokoju z laptopem” oznacza, że laptop należy do wyposażenia pokoju.

50. Żeby być na bieżąco (91). Oryginał: för att hålla sig framme lite extra. Poprawnie: żeby jeszcze bardziej zwrócić na siebie uwagę.

51. Przeoczenie korekty (92). Oryginał: slarvfel. Komentarz: Nie chodzi o przeoczenie korekty, tylko o błędy wynikające z niedbalstwa

52. Marius po prostu przechadzał się po płonącym mieście sam (93). Oryginał: Marius hade drivit omkring sådär, ensam i en brinnande stad. Poprawnie: Marius tak się błąkał, sam w płonącym mieście.

53. Potem, gdy był już pewny swoich racji, zadawał sobie inne, coraz śmielsze pytania. (93). Oryginał: Senare, när han blev säkrare på sin sak, hade han börjat ställa sig andra, djärvare frågor. Poprawnie: Potem, kiedy nabrał większej pewności co do swoich racji, zaczął zadawać sobie inne, śmielsze pytania. Komentarz: Gdyby był już pewny swoich racji, nie musiałby zadawać sobie kolejnych pytań.

54. Wszystkie zapytania w serii artykułów stały się jak obietnica (94). Oryginał: alla frågetecknen i artikelserien blev som ett slags löfte. Poprawnie: wszystkie znaki zapytania dotyczące serii artykułów stawały się swego rodzaju obietnicą.

55. Skrawki jak z niepełnej układanki (94). Oryginał: bitar i ett ännu ofullständigt pussel. Poprawnie: elementy wciąż jeszcze niekompletnej układanki.

56. Było coś zbyt nasyconego (95). Oryginał: det var bara något alltför stämningsmättat. Poprawnie: było coś nadmiernie przesyconego nastrojowością.

57. Wyłożonymi aksamitem schodami zszedł na piętro Mariusa (95). Oryginał: tagit de röda, filtklädda trapporna upp till Marius våning. Poprawnie: wszedł po schodach wyłożonych czerwonym filcem na piętro Mariusa.

58. Po chwili wyjrzał, ale Mariusa oczywiście już nie było. (96). Oryginał: När han kom ut på gatan igen en stund senare var Marius givetvis borta. Poprawnie: Kiedy po chwili znów wyszedł na ulicę, Mariusa oczywiście już nie było.

59. Chory (98). Oryginał: nästan sinessjukt. Poprawnie: niemal obłąkany.

60. Miał wrażenie, że jest w takich tarapatach (98). Oryginał: upplevt sig så till den grad ansatt. Poprawnie: czuł się do tego stopnia osaczony.

61. Szedł krętymi ulicami (99). Oryginał: tagit omständliga rundor. Poprawnie: chodził okrężnymi drogami.

62. Lunch i szklaneczkę chupito z jakimś likierem (100). Oryginał: en lunch och ett litet chupitoglas med någon sorts likör på maten. Poprawnie: lunch, a po posiłku mały kieliszek typu chupito z jakimś likierem.

63. Ludzie (…) rozstawali się (100). Oryginał: människor (…) bröt upp igen. Poprawnie: ludzie (…) znów ruszali w drogę.

64. Po drodze rzucał recepcjoniście wielki beztroski uśmiech (101). Oryginał: och sedan hade han i farten på vägen ner vänt sig mot hotellreceptionisten och gett henne ett stort och obekymrat leende. Poprawnie: a potem, schodząc, odwracał się do recepcjonistki i obdarzał ją szerokim, beztroskim uśmiechem.

65. Jak natchniony pisarz, zajęty tworzeniem swojego niezwykłego dzieła (101). Oryginał: Som en inspirerad författare, inbegripen i skrivandet av en kuslig automatskrift. Poprawnie: Jak natchniony autor pochłonięty tworzeniem upiornego tekstu metodą pisma automatycznego.

66. Przystanęła w drzwiach, żeby przywitać się z dziewczynką, odchrząknęła, przeszła przez poczekalnię (106). Oryginał: Hon harklade sig lite från sin plats strax innanför dörren där hon hejdat sig ett ögonblick för att hälsa på flickan, sedan tog hon de få kliven över rummet. Poprawnie: Lekko odchrząknęła, stojąc tuż za progiem, gdzie zatrzymała się na moment, by przywitać się z dziewczynką, po czym kilkoma krokami przemierzyła poczekalnię.

67. Przez zamgloną szybę w drzwiach (106). Oryginał: Genom dörrens råglasruta. Poprawnie: Przez szybę ze szkła ornamentowego w drzwiach.

68. Streściła historię (107). Oryginał: dragit hela historien. Poprawnie: opowiedziała całą historię.

69. Dziewczynka nie miała już na przedramieniu temblaka (108). Oryginał: flickan inte längre hade på sig mitellan. Poprawnie: dziewczynka nie nosiła już temblaka. Komentarz: Przedramię może znajdować się w temblaku, nie temblak na przedramieniu.

70. Lecz od czasu do czasu ta zerkała na nią kątem oka (117). Oryginał: slätten (…) som då och då drev in i ögonvrån på henne igen. Poprawnie: równina (…), która co jakiś czas znów pojawiała się w kąciku jej oka.

71. W kolorze rtęci (118). Oryginał: blyfärgade. Poprawnie: w kolorze ołowiu.

72. Że to albo zdjęcia w komputerze, albo równina, a ona tylko przyjęła ofertę (121). Oryginał: det var bilderna i datorn mot slätten och hon antog erbjudandet. Poprawnie: zdjęcia w komputerze w zamian za równinę, a ona przyjęła ofertę.

73. Starała się rozgonić ciemność w swojej głowie, milknąć podczas przyjęć (122). Oryginał: Hon försökte att inte mörkna i huvudet och tystna på middagsbjudningarna. Poprawnie: Starała się, żeby podczas proszonych kolacji nie ogarniał jej w głowie mrok i żeby nie milkła.

74. Jakby tylko czekał na to stwierdzenie (127). Oryginał: som om han hade väntat på frågan. Poprawnie: jakby czekał na to pytanie.

Pominięte całe zdania i frazy

75. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: när eldarna brann ut att hon inte orkat röra sig ens. Poprawnie: kiedy ogniska dogasły, że nie miała siły nawet się poruszyć.

76. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: En fågel skrek nedifrån ån bakom henne, hon vände sig inte om. Poprawnie: Gdzieś niżej, od strony rzeki za jej plecami, krzyknął ptak; nie odwróciła się.

77. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: medan hon fixerade henne med blicken. Poprawnie: wpatrując się w nią nieruchomo.

78. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: där han runkade av sig över moderns handfat. Poprawnie: gdzie walił konia nad umywalką matki.

79. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: och han skrev boken. Poprawnie: i napisał książkę.

80. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: som om han lyft sig. Poprawnie: jakby przeszedł lifting twarzy.

81. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: och för varje fråga hon ställde blev hon säkrare på henne. Poprawnie: i z każdym zadanym jej pytaniem nabierała co do niej większej pewności.

82. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: och när får flickor bröst. Poprawnie: i kiedy dziewczynkom rosną piersi.

83. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: rörde sig långsamt. Poprawnie: poruszała się powoli.

84. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: eller drabbats av något slags hjärtrusning. Poprawnie: albo dostała jakiegoś ataku kołatania serca.

85. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: vänligt mötte kyparens blick. Poprawnie: życzliwie odwzajemnił spojrzenie kelnera.

86. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: medan han drog ur nyckeln. Poprawnie: wyciągając klucz.

87. [Pominięto w przekładzie]. Oryginał: hon inte visste vad det var. Poprawnie: nie wiedziała, co to jest.

Tłumaczenie dosłowne

88. Brzegi chleba (10). Oryginał: brödkanter. Poprawnie: skórki chleba.

89. Krwi miesięcznej (15). Oryginał: månadsblod. Poprawnie: krwi miesiączkowej / menstruacyjnej.

90. Jak długo by siedział przy biurku (…) Marius i tak był zawsze o krok przed nim (30-31). Oryginał: Hur länge han än hade hållit sig uppe (…) var Marius alltid steget före. Poprawnie: Jakkolwiek długo siedział przy biurku (…), Marius zawsze był o krok przed nim. Komentarz: Dosłowne przełożenie konstrukcji „hur länge … än” prowadzi do błędu składniowego.

91. Oszustwa na koszt organizacji (43). Oryginał: bedrägeri på organisationens bekostnad. Poprawnie: oszustwo kosztem organizacji.

92. Przyjmowała w ich domu tylko kilka pozycji, które potem zmieniała. Oryginał: hon intog ett fåtal positioner i deras hem som hon sedan växlade mellan. Poprawnie: zajęła w ich domu kilka miejsc, między którymi później się przemieszczała. Komentarz: Sformułowanie „przyjmowała pozycje” odnosi się do ułożenia ciała. Tutaj chodzi o zajmowanie miejsc.

93. Owinięta szalem (78). Oryginał: med sjalen tätt svept om sig. Poprawnie: szczelnie owinięta chustą.

94. Poszedł się zainstalować w pokoju (88). Oryginał: Han gick och installerade sig på sitt rum. Poprawnie: Poszedł rozgościć się w swoim pokoju.

95. Czytał o tym na lekcji psychologii (93). Oryginał: Sådant hade han läst om på på psykologilektionerna. Poprawnie: Uczył się o takich rzeczach na lekcjach psychologii. Komentarz: Szwedzkie „läsa” znaczy także „uczyć się”, „studiować”.

96. Równina drzemała po obu jej stronach (…) Jeśli skoncentrowała się na chodzie, nie obchodziło jej już to albo zamieniło się w odłamek (119). Oryginał: Slätten slumrade på båda sidor om henne (…). Koncentrerade hon sig på gången bekom den henne inte längre eller blev till en skärva. Poprawnie: Równina drzemała po obu jej stronach (…). Kiedy ona skupiała się na chodzeniu, równina przestawała ją obchodzić albo stawała się odłamkiem. Komentarz: Zaimek „den” został dosłownie oddany jako „to”, przez co przestał odnosić się do równiny. Ponadto błąd gramatyczny sprawia, że na chodzeniu koncentruje się równina, a nie kobieta.

97. Narzędzia do ćwiczeń (121). Oryginał: träningsredskapen. Poprawnie: sprzęt do ćwiczeń.

Błędy warsztatowe

98. Słońce prażyło na skrawku plaży, za wydmami wznosiła się stara ciepłownia, a oni się kąpali i bawili w wojnę, malowali barwy ochronne z mokrego śmierdziącego mułu, dzień mijał (23). Oryginał: Solen brukade steka över strandremsan där det gamla värmekraftverket tornade upp sig bakom sandbankarna, och de badade och lekte krig och stridsmålade sig med den våta, illaluktande sandleran medan dagen gick. Poprawnie: Słońce prażyło na skrawku plaży, gdzie za wydmami górowała stara ciepłownia, a oni się kąpali, bawili w wojnę i pokrywali ciała wojennymi barwami z mokrej, cuchnącej piaszczystej gliny, podczas gdy dzień mijał. Komentarz: Tłumaczka często bez powodu zamienia zdania podrzędne na współrzędne.

99. W chłopięcym pokoiku (24). Oryginał: i pojkrummet. Poprawnie: w chłopięcym pokoju. Komentarz: Tłumaczka często stosuje zdrobnienia, choć nic nie wskazuje, że dany przedmiot jest mniejszy niż zwykle.

100. Wiadomości / informacje w porannych wiadomości (26). Oryginał: nyhetsskörd / nyhetsflasharna från morgonflödet /. Poprawnie: plon wiadomości / krótkie doniesienia z porannego strumienia informacji. Komentarz: Tłumaczka nie radzi sobie z nietypowymi wyrażeniami i zastępuje je zwykłymi.

101. Wreszcie odkrył prawdziwe oblicze Mariusa (35). Oryginał: äntligen vara Marius på spåren. Poprawnie: wreszcie wpadł na trop Mariusa. Komentarz: To nie tylko błędny przekład. Opis twarzy Mariusa odgrywa w powieści istotną rolę, a użycie wyrażenia „prawdziwe oblicze Mariusa” stwarza pozór nawiązania do tego opisu.

102. Mężczyzna miał na sobie błękitny garnitur (41) / oczy miał niebieskie, jak garnitur (45). Oryginał: Mannen bar en ljusblå Celinekostym / ögonen var ljust blå, som kostymen. Poprawnie: Mężczyzna miał na sobie jasnoniebieski garnitur marki Celine. / Oczy miał jasnoniebieskie, tak jak garnitur. Komentarz: W oryginale w obu miejscach występuje ten sam kolor.

103. W momencie nieuwagi rodziców, gdy dorośli rozmawiali w kuchni. (56). Oryginał: under ett obevakat ögonblick medan mannen och kvinnan stod och diskuterade i köket. Poprawnie: w momencie nieuwagi mężczyzny i kobiety, gdy ci dyskutowali w kuchni. Komentarz: Autorka konsekwentnie określa tę parę jako „mężczyznę i kobietę”. Nie wolno tego zmieniać na „rodziców” czy „dorosłych”.

104. Kobieta spojrzała na krzesło, nieużyta piżama nadal złożona w kostkę. (61). Oryginał: kastade kvinnan en blick på stolen, där den oanvända pyjamasen fortfarande låg hopvikt. Poprawnie: kobieta rzuciła okiem na krzesło, na którym nadal leżała złożona, nieużywana piżama. Komentarz: Tłumaczka często bez powodu zastępuje pełne zdanie równoważnikiem zdania.

105. Tego patetycznego imienia (…) równie idiotycznym napisem (69-70). Oryginał: det patetiska namnet (…) den lika patetiska texten. Poprawnie: tego żałosnego imienia (…) równie żałosnym napisem.

106. Z idiotycznym nazistowskim kogucikiem (…) chłopak z irokezem (69-70). Oryginał: med den löjliga lilla nazitofsen (…) tofskillen. Poprawnie: ze śmiesznym nazistowskim kogucikiem (…) chłopak z kogucikiem.

107. Pod drabinką na placu zabaw (…) pod trzepakiem (71). Oryginał: under klätterställningen på lekplatsen (…) under klätterställningen. Poprawnie: pod drabinką na placu zabaw (…) pod drabinką.

Przesunięcia znaczeniowe

108. Siedziała w legowisku (…) ułożyła się w swoim gniazdku. (sid. 8). Oryginał: Hon satt i redet (…) la hon sig ner i redet. Poprawnie: Siedziała w gnieździe (…) położyła się w gnieździe.

109. Jastrząb (8). Oryginał: falk. Poprawnie: sokół.

110. Leżała pod świerkiem (9). Oryginał: Hon vilade under en tall. Poprawnie: Odpoczywała pod sosną. Komentarz: Na stronie 15, gdzie mowa o tej samej sośnie, przekład jest poprawny.

111. Od czasu do czasu grał z chłopcem w krykieta (14). Oryginał: Då och då spelade han krocket med pojken. Poprawnie: Od czasu do czasu grał z chłopcem w krokieta.

112. Wzdłuż kanału rzecznego (23). Oryginał: längs flodrännan. Poprawnie: wzdłuż koryta rzeki.

113. O ludziach, którym zdarzyły się idiotyczne wypadki (26). Oryginał: om folks som förolyckats på idiotiska sätt. Poprawnie: o ludziach, którzy zginęli w idiotyczny sposób w wypadkach.

114. Swój fałszywy majątek (44). Oryginał: sin falska rikedom. Poprawnie: swoje pozorne bogactwo.

115. Zawsze ktoś był niezadowolony (57). Oryginał: Det skulle alltid finnas någon som inte nöjde sig. Poprawnie: Zawsze miał się znaleźć ktoś, kto nie byłby zadowolony.

116. Stada wron (80). Oryginał: råkflockarna. Poprawnie: stada gawronów.

117. Poczuła się stara (106). Oryginał: känna sig så uråldrig. Poprawnie: czuła się tak prastara.

118. Teczka dziewczynki była najgrubsza ze wszystkich w szufladzie. (107). Oryginał: Flickans mapp var en av de tjockare i skrivbordslådan. Poprawnie: Teczka dziewczynki należała do grubszych w szufladzie biurka.

119. Zasnęła z policzkiem przyciśniętym do chłodnej ziemi (116). Oryginał: somnat med kinden mot markens köld. Poprawnie: zasnęła z policzkiem przyciśniętym do chłodu ziemi.

120. Kobiety dziwnie na nią patrzyły, uprzejmie odwzajemniały uśmiechy i lekko speszone dalej dreptały (122). Oryginał: kvinnorna tittade bara underligt på henne med artiga eller konfunderade leenden och gick vidare. Poprawnie: kobiety tylko dziwnie na nią patrzyły z uprzejmymi albo zakłopotanymi uśmiechami i szły dalej.

121. Ona desperacko wciąż przekręcała kluczyk w stacyjce, żeby natychmiast stąd odjechać (126). Oryginał: hon vred och vred desperat om nyckeln för att få igång motorn. Poprawnie: raz po raz desperacko przekręcała kluczyk, próbując uruchomić silnik.

122. Z powrotem do domu na równinie (127). Oryginał: tillbaka över slätten till huset. Poprawnie: z powrotem przez równinę do domu.

Nieuzasadnione dodatki lub opuszczenia

123. Karoseria audi błyszczała w popołudniowym słońcu, unosił się nad nią lekko wyczuwalny zapach benzyny. (14-15). Oryginał: Audins kaross som glittrade i eftermiddagssolen, den svaga doften av bensin. Poprawnie: Karoseria audi połyskująca w popołudniowym słońcu, słaba woń benzyny.

124. Który wymuszał, by wstać, pójść pod prysznic i onanizować się pod strumieniem spływającej z góry wody (21). Oryginał: som tvingade honom att gå ut och onanera i duschen. Poprawnie: który zmuszał go do wyjścia i masturbowania się pod prysznicem.

125. Naukowcami (24). Oryginał: framgångsrika akademiker. Poprawnie: uznanymi naukowcami.

126. Zespół pracowników miał w zwyczaju wyszukiwać (26). Oryginał: Arbetslaget brukade göra ett nummer av att hitta. Poprawnie: Zespół zwykle robił wielkie wydarzenie ze znalezienia.

127. Następnie reszta grupy rzucała się na wisielca (28). Oryginał: Det ingick i leken att resten av gänget sedan skulle kasta sig på den hängde. Poprawnie: Elementem zabawy było to, że reszta paczki miała się potem rzucić na wisielca.

128. Po tej zabawie wszyscy byli posinaczeni, następnego dnia dokładnie porówywali swoje „rany”. Oryginał: efteråt hade de allihop blåmärken som de noggrant jämförde dagen därpå. Poprawnie: potem wszyscy mieli siniaki, które następnego dnia dokładnie porównywali.

129. Wycinać i wklejać fragmenty tekstów i opinie, które w gruncie rzeczy splagiatowała (29). Oryginał: klippt och klistrat ihop sina artiklar av passager och resonemang hon mer eller mindre plagierat. Poprawnie: sklejać swoje artykuły z wyciętych fragmentów i wywodów, które w gruncie rzeczy splagiatowała.

130. Jak długo by siedział przy biurku w swoim dziecięcym pokoju, próbując mu dorównać, Marius i tak był zawsze o krok przed nim, a zespół w pracy oklaskiwał reportaże Mariusa, tak samo jak wiwatowali na każdą idiotyczną notkę, jaką przez pierwsze lata wyłowił z gąszczu informacji i wypluwał z siebie podczas porannych kolegiów, jak gdyby nigdy nic, z tą samą oczywistą lekkością, która towarzyszyła jego powrotom z zagranicznych zleceń (30-31). Oryginał: Hur länge han än hade hållit sig uppe på nätterna vid det lilla skrivbordet i pojkrummet och kämpat för att hinna ikapp var Marius alltid steget före, och arbetslaget jublade över Marius reportage precis som de gjort över de där löjliga små notiserna Marius brukat fiska upp på skämt ur nyhetsflödet de första åren, och hävde ur sig på morgonmötena över kaffet som ingenting, med samma självklara lätthet han senare kom hem solkysst från utlandsuppdragen med. Poprawnie: Jakkolwiek długo przesiadywał nocami przy małym biurku w swoim chłopięcym pokoju, próbując mu dorównać, Marius zawsze był o krok przed nim, a zespół entuzjastycznie przyjmował jego reportaże, tak samo jak wcześniej te śmieszne krótkie notki, które Marius w pierwszych latach dla żartu wyławiał ze strumienia wiadomości i wyrzucał z siebie na porannych kolegiach przy kawie, jak gdyby nigdy nic, z tą samą oczywistą swobodą, z jaką później wracał opalony z zagranicznych zleceń. Komentarz: Pominięto: „nocami”, „dla żartu”, „przy kawie”, „opalony”. Ponadto „zespół w pracy” jest niepotrzebnie rozwlekłe — wystarczy „zespół”.

131. Gdzieś w mieszkaniu coś pyknęło, zaskoczyło ją uczucie niepokoju, przez moment wystraszyła się, że pęka jedna z półek w kuchni, jedna z dębowych podpórek (45). Oryginał: Det knäppte till längre in i den tysta lägenheten och hon överraskades av en häftig obehagskänsla, för ett ögonblick fick hon för sig att det var någon av hyllorna ute i köksskåpet som höll på att brista under glasens tyngd, att en av de små ekpelarna. Poprawnie: W głębi cichego mieszkania coś trzasnęło i zaskoczył ją gwałtowny niepokój; przez moment wydało jej się, że jedna z półek w kuchennej szafce pęka pod ciężarem szklanek, że jedna z dębowych podpórek. Komentarz: Pominięto: „cichego”, „gwałtowny”, „pod ciężarem szklanek”.

132. Było to pierwszego dnia, zaraz po tym, jak dotarli do domu, w połowie drogi zatrzymali się na stacji benzynowej i stojąc przed audi, znów dyskutowali. (53). Oryginał: Det var den första dagen, när de kommit fram till huset efter att kvinnan och mannen, på halva vägen hem, återigen hade stått och dividerat utanför Audin vid en bensinmack. Poprawnie: Było to pierwszego dnia, kiedy dotarli do domu po tym, jak w połowie drogi kobieta i mężczyzna znów dyskutowali, stojąc obok audi na stacji benzynowej. Komentarz: W przekładzie podmiot obejmuje zarówno dorosłych, jak i dzieci, z czego wynika, że dyskutowała cała czwórka, a nie tylko kobieta z mężczyzną.

133. Plakat z neonową czaszką (…) nad linią (55). Oryginał: neongrön dödskalleposter (…) ovanför en streckad linje. Poprawnie: plakat z neonowozieloną czaszką (…) nad przerywaną linią. Komentarz: Pominięto określenia „zielony” i „przerywana”.

134. Głosy terkotały w powietrzu. (58). Oryginał: röster smattrade i luften runt hennes ansikte. Poprawnie: głosy terkotały w powietrzu wokół jej twarzy.

135. Pokazywał wyraźnie (69). Oryginał: visade med all önskvärd tydlighet. Poprawnie: pokazywał to z całą jasnością.

136. Grzebał się (69). Oryginał: sölade demonstrativt. Poprawnie: demonstracyjnie się ociągał.

137. Mocnym laserowoniebieskim światłem (70). Oryginał: det skarpa blå ljuset. Poprawnie: ostrym niebieskim światłem.

138. Matki (71). Oryginał: skådismorsa. Poprawnie: matka aktorka.

139. Kartą płaciła (79). Oryginał: med kortet han gett henne shoppade hon. Poprawnie: robiła zakupy, płacąc kartą, którą jej dał.

140. Straciła rachubę czasu i chronologię zdarzeń (80). Oryginał: hon tappade greppet om kronologin. Poprawnie: przestała orientować się w chronologii.

141. Serię artykułów skonstruowano (92). Oryginał: Artikelseriens dramaturgiska kurva strukturerades. Poprawnie: kształtowano krzywą dramaturgiczną serii artykułów.

142. Sączy espresso albo powoli delektuje się likierem z małego kieliszka (101). Oryginał: sippade på sina espressos och på innehållet i det lilla likörglaset. Poprawnie: sączy espresso i zawartość małego kieliszka do likieru.

143. Opalone paluszki wystawały nieruchomo z temblaka. (106). Oryginał: De små solbrända fingrarna som stack fram ur mitellan hängde utan tillstymmelse till rörelse i luften. Poprawnie: Małe opalone palce wystające z temblaka wisiały w powietrzu bez najmniejszego ruchu.

144. Siedziała między rodzicami (108). Oryginał: hon satt inklämd mellan sina föräldrar. Poprawnie: siedziała wciśnięta między rodziców.

145. Jakby szybko dokonała kalkulacji, że tak będzie dla niej lepiej (110). Oryginał: som genom en snabbt överlagd kalkyl, en beräkning. Poprawnie: jakby w wyniku naprędce przeprowadzonej kalkulacji, rachuby.

146. Przyglądał się jej szmaragdowym spojrzeniem (116). Oryginał: observerade henne oroligt med den smaragdgröna blicken. Poprawnie: obserwował ją niespokojnie szmaragdowymi oczami.

147. Że obie coraz bardziej przypominały jego (118). Oryginał: att de hade börjat likna honom påfallande mycket båda två. Poprawnie: że obie zaczęły go uderzająco przypominać.

148. Wypływająca przez nie ciemność (119). Oryginał: där hennes eget mörker hade vällt ut. Poprawnie: którędy wylał się jej własny mrok.

149. W oddali istniały pewne niepokojące ją miejsca, ale nie mogły się do niej zbliżyć (123). Oryginał: Det fanns platser långt borta men de kunde inte komma nära. Poprawnie: Istniały miejsca daleko stąd, ale nie mogły się zbliżyć.

Błędy gramatyczne

150. Triumf bulgotał w opuszkach palców jak gazowany napój, kiedy siedział nocami sam (31-32). Oryginał: Triumfen som bubblade som kolsyra i fingertopparna medan han satt ensam. Komentarz: Samotnie nie siedzi ani triumf, ani gaz, lecz bohater..

151. Kobieta patrzyła na nią tylko krótko przy powitaniu, kiedy wchodziła do salonu (81). Oryginał: Kvinnan såg bara kort upp på henne vid hälsningen, när hon kom in på salongen. Komentarz: Kobieta nie wchodzi do salonu, już w nim jest i patrzy na wchodzącą.

Jednak nie arktyczny lód

To jest post dla wytrwałych, wyliczam w nim około 150 błędów (więcej nie chciało mi się wypisywać) popełnionych przez Justynę Czechowską w tłumaczeniu powieści „Lód” Ulli-Leny Lundberg (wydawnictwo Marpress, 2022). Mniej wytrwali mogą sobie o tych błędach poczytać w postach Białkowy tłumacz literacki versus sztuczna inteligencja oraz Dziewicze pląsy gór.

Błędy tłumaczki podzieliłem na następujące kategorie:

Błędne tłumaczenie: 1–84

Pominięte całe zdania i frazy: 85–93

Tłumaczenie dosłowne: 94–101

Błędy warsztatowe: 102–106

Przesunięcia znaczenia: 107–131

Nieuzasadnione dodatki lub pominięcia: 132–145

Błędy gramatyczne: 146–147

Błędy semantyczne: 148–149

Błędy frazeologiczne: 150

Błędy stylistyczne: 151

Błędne tłumaczenie

1. Ciągnie materace (10). Oryginał: rullar med sängkläder. Poprawnie: ciągnie pościel.

2. Może załadować rower na tratwę (13). Oryginał: Cykeln kan han lasta i ökan. Poprawnie: Może załadować rower do łódki.

3. Czy łódź kiedykolwiek nadpłynie (23). Oryginał: om båten någonsin skulle komma iväg. Poprawnie: czy statek w ogóle zdoła wyruszyć.

4. Że pastorowa chce się przypodobać ludziom (24). Oryginał: för att visa att hon på alla sätt försöker dela deras vardag. Poprawnie: żeby pokazać, że na wszelkie sposoby stara się dzielić ich codzienne życie.

5. Wykład na temat tego, co należy do kościoła (27). Oryginał: utredning om kyrkans marker. Poprawnie: wykład o gruntach Kościoła.

6. Skakała ze spadochronem nad karelskimi lasami. (30). Oryginał: Hon hoppade ner över de karelska skogarna med fallskärm. Poprawnie: Skoczyła ze spadochronem nad karelskimi lasami. Komentarz: Chodzi o jeden skok podczas ucieczki ze Związku Radzieckiego.

7. Jak tu lenić się po jedzeniu (38). Oryginał: Och hur kan man dra sig tillbaka efter maten. Poprawnie: I jak tu po jedzeniu się wycofać? Komentarz: Pastor chce w spokoju pracować nad kazaniem. „Dra sig tillbaka” oznacza tu wycofać się do siebie, a nie lenić się.

8. A musi jeszcze zdążyć przejrzeć kościelną papierologię (38). Oryginał: för att också hinna gå igenom tågordningen i kyrkan. Poprawnie: żeby zdążyć jeszcze ze sprawdzeniem przebiegu nabożeństwa. Komentarz: „Tågordningen” oznacza tu ustaloną kolejność czynności, a nie papierkową robotę.

9. Kantor i kościelny słyszą, że ich pastor potrafi odprawiać mszę. (39). Oryginał: hör klockaren och väktaren att den här prästen kan mässa. Poprawnie: kantor i kościelny słyszą, że ten pastor potrafi śpiewać partie liturgiczne. Komentarz: Czasownik „mässa” dotyczy tu śpiewnego wykonywania liturgii, a nie samego odprawiania nabożeństwa.

10. Tata przez cały czas mówi o czymś, na co zbyt dobrze zna reakcję córki. (287). Oryginał: talar pappa om sådant som han alltför väl vet vad Mona skulle svara på. Poprawnie: tata mówi o rzeczach, co do których aż za dobrze wie, jak zareagowałaby Mona. Komentarz: Mona jest jego żoną, nie córką.

11. Krajobraz (…) jest bardziej arktyczny (287). Oryginał: landskapet är mera artrikt. Poprawnie: krajobraz jest bogatszy w gatunki roślin.

12. Tak! – odpowiada Sanna. Natomiast Mona interweniuje: – Nie uważasz, że mamy wystarczająco dużo do roboty? (287). Oryginał: ”Jo!” säger Sanna, där Mona säger: ”Tycker du inte att vi har tillräckligt att göra?”. Poprawnie: – Tak! — mówi Sanna, podczas gdy Mona powiedziałaby: „Nie uważasz, że mamy wystarczająco dużo do roboty?”. Komentarz: Mona nie uczestniczy w rozmowie. Jej odpowiedź jest przywołana hipotetycznie, a nie rzeczywiście wypowiedziana w tej scenie.

13. Botanikę wezmę jako przedmiot dodatkowy (288). Oryginał: ha botaniken som sidointresse. Poprawnie: botaniką zajmę się w ramach hobby.

14. Wyciągniemy okonia z sieci. Oryginał: ta abborrar ur sumpen. Poprawnie: wyciągniemy okonie z sadza. Komentarz: „Sump” to zbiornik lub pojemnik z przepływem wody, służący do przechowywania żywych ryb.

15. Życie jak na ziemi przed potopem (289). Oryginał: Som livet på jorden före syndafallet. Poprawnie: Jak życie na ziemi przed grzechem pierworodnym. Komentarz: „Syndafallet” oznacza upadek pierwszych ludzi; potop to „syndafloden”.

16. Gdy przejęli wielki ładunek alkoholu, siedział i gawędził z facetami. (290). Oryginał: han satt och pokulerade med gubbarna den gången den stora spritlasten kom in. Poprawnie: siedział i popijał ze starszymi mężczyznami, kiedy dotarł ten wielki ładunek alkoholu. Komentarz: „Pokulera” oznacza również wspólne picie alkoholu, nie samo gawędzenie.

17. Słowo. Jako że jest tam po to, by zarządzać i głosić. Oryginał: Ordet. Som han är satt att förvalta och förkunna. Poprawnie: Słowo. Którego ma strzec i które ma głosić. Komentarz: Oba czasowniki odnoszą się do „Słowa”. Nie chodzi o zarządzanie parafią.

18. Po mszy odbędzie się zebranie rady kościoła, a potem wszystkich zaproszą na kawę. (41). Oryginał: De ska ha kyrkoråd och fullmäktige på kaffe efter högmässan. Poprawnie: Po głównym nabożeństwie mają gościć na kawie członków zarządu i rady parafialnej. Komentarz: „Kyrkoråd” i „fullmäktige” oznaczają dwa gremia parafialne. W oryginale nie ma zebrania poprzedzającego kawę.

19. Zamiast o tym, do głoszenia czego został stworzony: Słowo. (41). Oryginał: I stället för på det han är satt att förkunna: Ordet. Poprawnie: Zamiast o tym, co powierzono mu głosić: o Słowie.

20. Coś, co sprawi, że ludzie promienieją. (41). Oryginał: Något som gör att de lyssnar. Poprawnie: Coś, co sprawi, że będą słuchać.

21. Uśmiecha się, kwili (42). Oryginał: Hon ler och kvittrar. Poprawnie: Uśmiecha się i szczebiocze.

22. To samo dzieje się w zgromadzeniu parafialnym. (57). Oryginał: Samma sak i kyrkofullmäktige. Poprawnie: To samo w radzie parafialnej. Komentarz: „Kyrkofullmäktige” to wybieralny organ stanowiący parafii, nie ogół parafian zebranych na zgromadzeniu.

23. Pastor, który nie zamierza podlizywać się tłuściejszej części parafii. (59). Oryginał: en präst som låter bli att snegla på fetare pastorat. Poprawnie: pastor, który nie zerka na bardziej dochodowe parafie.

24. W rzeczywistości dla kogoś, kto otrzymał jego radę, oznaczało to tylko nieszczęścia. (60). Oryginał: fast det hade inneburit åhörarnas olycka att följa hans råd. Poprawnie: choć posłuchanie jego rady sprowadziłoby na nich nieszczęście.

25. Ale dlaczego ten okres musi trwać tak długo, a rozłąka być tak głęboka? (61). Oryginał: men varför måste perioden vara så lång och avståndstagandet så djupt? Poprawnie: ale dlaczego ten okres musi być tak długi, a odcięcie się tak głębokie? Komentarz: „Avståndstagandet” oznacza tu dystansowanie się, odrzucanie bliskości, a nie fizyczną rozłąkę.

26. Aksamitnym żakietem z wiązaniem (69). Oryginał: sammetsjackan med snörmakerier. Poprawnie: aksamitny żakiet z ozdobami ze sznurów. Komentarz: „Snörmakerier” to ozdobne wyroby pasmanteryjne, a nie wiązanie ubrania.

27. We wspólnotach (69). Oryginał: Folkförsörjning. Poprawnie: Zaopatrzenie ludności.

28. Towarzystwach adopcyjnych (69). Oryginał: fadderföreningar. Poprawnie: stowarzyszenia wspierające podopiecznych. Komentarz: „Fadderföreningar” to organizacje obejmujące kogoś opieką i pomocą, nie towarzystwa zajmujące się adopcją.

29. Studia gorzkie jak dziegieć. (69). Oryginał: Studierna som på limsticka. Poprawnie: Studia jak po grudzie. Komentarz: Nie chodzi o to, że studia są przykre, tylko że wiążą się z trudnościami.

30. Po jego pierwszej wizycie duszpasterskiej we wschodniej wsi (70). Oryginał: efter hans första läsförhör i Österbyarna. Poprawnie: po jego pierwszym sprawdzianie znajomości katechizmu we wschodnich wsiach. Komentarz: „Läsförhör” było kościelnym egzaminowaniem parafian ze znajomości zasad wiary; nie jest ogólną nazwą wizyty duszpasterskiej.

31. Nadchodzi zamaszystym krokiem, dostojny, rosły (70). Oryginał: Nu kommer han svepande, ståtlig, högnäst. Poprawnie: Nadchodzi zamaszyście, dostojny, wyniosły.

32. Niestety, nie może przyjąć oferty (71). Oryginał: tyvärr inte kunna ta emot. Poprawnie: niestety, nie może przyjąć wizyty. Komentarz: Chodzi o to, że Lydia powoła się na niemożność przyjęcia gościa (nie chcąc go widzieć), a nie że odrzuci jakąś ofertę.

33. Z czułością oglądają swoje łajby (…) jak o mały włos nie zniszczyło ich jakieś bombardowanie (104). Oryginał: hur nära det var att de hade strukit med i något bombardemang. Poprawnie: jak niewiele brakowało, żeby zginęli podczas któregoś bombardowania. Komentarz: Mowa o tym, że mogli zginąć ludzie, a nie, że mogły zostać zniszczone łodzie.

34. Niedawne rozminowania po wojnie kontynuacyjnej (105). Oryginał: de nyligen sprängda batterierna från fortsättningskriget. Poprawnie: niedawno wysadzone w powietrze baterie artyleryjskie z wojny kontynuacyjnej.

35. Dumną historię Örlandii z czasów unii (105). Oryginał: Örarnas stolta historia under förbudstiden. Poprawnie: chlubną historię Örlandii z czasów prohibicji.

36. Krowa przewodniczka, wygląda jakby karnie szła z pługiem (107). Oryginał: ledarkon som ser ut som om hon kom plöjande under protest. Poprawnie: krowa przewodniczka, która wygląda, jakby parła naprzód z wyraźnym sprzeciwem. Komentarz: „Kom plöjande” obrazowo opisuje ciężki, forsowny ruch. W zdaniu nie ma pługa, a „under protest” oznacza sprzeciw, nie posłuszeństwo.

37. I już wybiega (107). Oryginał: med fart in genom dörren. Poprawnie: i już wbiega przez drzwi. Komentarz: Wchodzi do środka, a nie wychodzi na zewnątrz.

38. Nie zamierza wracać do budynku szkoły na szczerze znienawidzonym wybrzeżu Finlandii (108). Oryginał: tänker inte återvända till skolhuset vid kustbanan i Finland, som han har fått en avsky för. Poprawnie: nie zamierza wracać do budynku szkoły przy nadmorskiej linii kolejowej w Finlandii, do którego nabrał odrazy. Komentarz: „Kustbanan” oznacza linię kolejową. Niechęć dotyczy szkoły, nie wybrzeża.

39. Wybuchać udawanym śmiechem i spokojnie, z powagą powtarzać (108). Oryginał: skrattas uppgivet och talas lugna allvarsord. Poprawnie: śmiać się z rezygnacją i wypowiadać spokojne, poważne słowa.

40. Tam rolnicy nie koszą, ale da się wydłubać co nieco spomiędzy kamieni. (110). Oryginał: där bönderna inte bärgar det glesa starrhöet som man kan skrapa ihop mellan stenarna. Poprawnie: gdzie chłopi nie zbierają skąpego siana z turzycy, które można wyskrobać spomiędzy kamieni.

41. W dzieciństwie pomagał latem w gospodarstwie ojca na Wyspach Alandzkich (111). Oryginał: han brukade vara sommardräng på sin fars hemgård på Åland. Poprawnie: latem pracował jako parobek w rodzinnym gospodarstwie swojego ojca na Wyspach Alandzkich. Komentarz: Dodana informacja, że było to w dzieciństwie wskazuje na niewielką pomoc, tymczasem wykonywał on normalne prace.

42. Ubijający musieliby stać z dala od siebie (111). Oryginał: snesarna skulle stå bra glest. Poprawnie: żerdzie do suszenia siana musiałyby stać dość daleko od siebie. Komentarz: „Snesarna” to żerdzie, na których suszy się siano, nie ludzie wykonujący pracę.

43. Gdy są już wydeptane (…) uderza ją zapach do niczego niepodobny (111). Oryginał: när de är slagna (…) möter hon en väldoft utan like. Poprawnie: gdy są skoszone (…) uderza ją niezrównana woń. Komentarz: Zapach unosi się po koszeniu.

44. Ma do pomocy Signe. (112). Oryginał: Hon går tillsammans med väktarens Signe längs strängen bredvid. Poprawnie: Idzie wraz z Signe, żoną kościelnego, wzdłuż pokosu obok. Komentarz: Signe pracuje przy swoim pokosie, a nie pomaga Monie przy jej pracy.

45. A potem pędzą do łodzi (119). Oryginał: Så blåser de iväg i sina båtar. Poprawnie: A potem pędzą swoimi łodziami.

46. Gapiącego się ciemnymi oczami. (120). Oryginał: Stirrande, och mörk i synen. Poprawnie: Wpatrzonego, z posępną twarzą. Komentarz: „Mörk i synen” opisuje posępny wyraz twarzy, nie kolor oczu.

47. Musi pilnować własnego bydła (120). Oryginał: hon måste hålla ögonen på prästgårdstorparns nöt. Poprawnie: musi pilnować bydła dzierżawcy gruntów.

48. Na do cna wyskubanym przylądku kościelnego nie ma już nic do jedzenia, dlatego przypłynęła do nich. (120). Oryginał: Inget finns det att äta på den kalbetade väktarkobben, därför kommer hon förstås simmande. Poprawnie: Na doszczętnie wyskubanej wysepce kościelnego nie ma nic do jedzenia, dlatego oczywiście krowa przypływa. Komentarz: „Kobbe” oznacza małą skalistą wyspę, nie przylądek. Dlatego krowa musi przepływać, z przylądka by przyszła.

49. Przez to krowy sąsiadów rozciągają siatkę (120). Oryginał: och därför står torparkorna och tänjer tills taggtråden brister. Poprawnie: i dlatego krowy dzierżawców napierają na drut kolczasty, aż ten pęka.

50. Ona wyrywa się jak Sanna (122). Oryginał: Hon slingrar sig som Sanna. Poprawnie: Wije się jak Sanna.

51. Najpierw przez dwa tygodnie modlitwy (122). Oryginał: Först pastoraliserande i två veckor. Poprawnie: Najpierw przez dwa tygodnie obowiązki duszpasterskie.

52. Kontrolę urodzin (122). Oryginał: födelsekontroll. Poprawnie: kontrolę urodzeń.

53. Przestraszona Sanna kiwa głową. (123). Oryginał: Sanna hickar av rädsla. Poprawnie: Sanna dostaje czkawki ze strachu.

54. Potem zeszłam w stronę gospodarstw (125). Oryginał: sedan gick jag ner mot torparns. Poprawnie: potem zeszłam w stronę domu dzierżawcy. Komentarz: „Torparns” (dzierżawcy) to forma dopełniacza liczby pojedynczej z domyślnym określeniem domu lub gospodarstwa.

55. Zaczęła się bawić i szarpać, uderzyła Duszkę (125). Oryginał: Hon konstrade och bråkade och dängde till Godan. Poprawnie: Grymasiła, rozrabiała i przyłożyła Duszce. Komentarz: Żadnej zabawy w tym nie było.

56. Więc mała potrząsa głową i trafia w łyżkę (126). Oryginał: och hon rycker undan huvudet och stöter till skeden. Poprawnie: a ona odsuwa gwałtownie głowę i potrąca łyżkę.

57. Zrywa się z krzesła po ścierkę, zamaszystymi ruchami wyciera stół, wyciera także płaczącą Sannę. (126). Oryginał: Hon rusar upp och griper till kökstrasan, torkar med stora svep, sveper också till Sanna som storgråter. Poprawnie: Zrywa się, chwyta ścierkę, wyciera zamaszystymi ruchami, daje też ścierką Sannie, która wybucha głośnym płaczem. Komentarz: „Sveper också till Sanna” oznacza uderzenie Sanny, nie jej wycieranie.

58. Nocnik! A potem mycie! Odpocznij, phi! (126). Oryginał: Pottan! Och sen ska hon tvättas! Lägga sig! Poprawnie: Nocnik! A potem mycie! I spanie! Komentarz: Mona nie każe Petterowi odpoczywać, wszystkie polecenia odnoszą się do tego, co ma zrobić Sanna.

59. Pastorowa recytuje „Baranku Boży” jako zachętę do walki (127). Oryginał: mamma läser Gud som haver som en uppmaning till strid. Poprawnie: mama odmawia „Boże, który kochasz dzieci”, jakby wzywała do walki. Komentarz: To dziecięca modlitwa do odmawiania przed snem, która z „Barankiem Bożym” nie ma nic wspólnego.

60. Naprędce zmyślonej wymówki albo jakiegoś innego ważkiego powodu, by zniknąć. (127). Oryginał: Ett hastigt påkommet sockenbud eller någon annan vattentät orsak att försvinna. Poprawnie: Nagłego wezwania do chorego parafianina albo innego niepodważalnego powodu, żeby zniknąć. Komentarz: Petter życzy sobie rzeczywistego wezwania, nie zmyślonej wymówki.

61. Nożyce niepewnie suną po przypiętym wzorze krawieckim (129). Oryginał: saxen tvekande över det fastnålade mönsterpappret. Poprawnie: nożyce wahające się nad przypiętym wykrojem. Komentarz: Oryginał przedstawia zawahanie przed cięciem, nie przesuwanie nożyc po wykroju.

62. Częściowo finansowanego z dotacji (129). Oryginał: som ska bekostas dels av donationspengar. Poprawnie: częściowo finansowanego z darowizn.

63. Doktor Gyllen będzie głosować zgodnie z najlepszymi interesami ośrodka zdrowia, a te są wprzód określone. (130). Oryginał: Doktor Gyllen kommer att rösta strikt i enlighet med hälsogårdens bästa intressen, inte på förhand klarlagda. Poprawnie: Doktor Gyllen będzie głosować zgodnie z najlepszymi interesami ośrodka zdrowia, a tych nie określono z góry.

64. Przemyka na wschodnią stronę, wyjaśnia się mu reguły negocjacji (130). Oryginał: Han slinker in på östra sidan och får förhållningsregler av. Poprawnie: Przemyka na wschodnią stronę i otrzymuje wskazówki, jak ma postępować.

65. Szkolna przychodnia, szczepienia, lekarz. (130). Oryginał: Skolhälsovård, vaccineringar, läkare. Poprawnie: Opieka zdrowotna nad uczniami, szczepienia, lekarz. Komentarz: To wyliczenie zadań planowanego ośrodka zdrowia.

66. Mała przestrzeń na sterylizację narzędzi, ewentualnie kawa dla ożywienia. (131). Oryginał: Litet kök för instrumentens sterilisering, kanske kopp kaffe som piggar upp. Poprawnie: Mała kuchnia do sterylizacji narzędzi, może filiżanka kawy dla ożywienia. Komentarz: Wzmianka o kawie wiąże się właśnie z tym, że sterylizacja ma się odbywać w kuchni.

67. Instalacja wodna! Oryginał: Vattenklosetter! Poprawnie: Ubikacje ze spłuczkami!

68. Pewien niepokój rozchodzi się po stronie zachodniej, zwiesili głowy. (133). Oryginał: Man kan skönja en viss oro hos västra sidan, som sitter med huvudena ihop. Poprawnie: Widać pewien niepokój po stronie zachodniej, gdzie głowy przysunęły się do siebie. Komentarz: Nie rezygnują, tylko się naradzają.

69. Pastor wyciąga z szopy zardzewiałe sanie (155). Oryginał: prästen gräver fram en rostig spark ur boden. Poprawnie: pastor wygrzebuje z szopy zardzewiałe fińskie sanki. Komentarz: „Fińskie sankie” to sanki z siedziskiem i długimi płozami: prowadzący stoi z tyłu na płozie i odpycha się nogą. Dalsze opisy jazdy nie pasują do zwykłych sanek.

70. Pasterki (249). Oryginał: julbön. Poprawnie: nabożeństwo bożonarodzeniowe. Komentarz: „Julbön” jest nazwą nabożeństwa modlitewnego z okazji Bożego Narodzenia, nie pasterki, czyli mszy odprawianej w nocy.

71. W radiu, z którego dochodzą jedynie warki (249). Oryginał: på radion, som bara innehåller knaster. Poprawnie: w radiu, z którego dochodzą tylko trzaski.

72. Przystosuje się do wszystkiego, choć nie oznacza to, że życie można rozciągnąć choć o jeden centymetr. (32). Oryginał: Den anpassar sig till vad som helst, om det innebär att livet därigenom kan tänjas ut en centimeter. Poprawnie: Przystosuje się do wszystkiego, jeśli dzięki temu życie da się wydłużyć choćby o centymetr.

73. Myśli pan, że wytrzyma ze mną przez najbliższe czterdzieści lat? (59). Oryginał: Tror du ni orkar med mig de närmaste fyrtio åren? Poprawnie: Myślisz, że wytrzymacie ze mną przez najbliższe czterdzieści lat? Komentarz: „Du” odnosi się do rozmówcy, a „ni” do wszystkich parafian. Nie jest tu formą grzecznościową skierowaną do jednej osoby.

74. Jakby nie miały co jeść na własnym pastwisku! (125). Oryginał: Som om de inte hade bra efterbete på ängen. Komentarz: „Efterbete” to wypas na roślinności odrosłej po koszeniu lub zebraniu plonów.

75. Dlaczego jest taki miły, zaradny i mądry, gdy ma wokół siebie ludzi (40). Oryginał: Varför är han trevlig, samlad och klok när han har andra människor omkring sig. Poprawnie: Dlaczego jest miły, opanowany i mądry, kiedy ma wokół siebie innych ludzi? Komentarz: „Opanowany” a „zaradny” to dwie zupełnie różne cechy.

76. Informacja [...] zahaczyła o straż przybrzeżną, plebanię i policję. (289). Oryginał: informationen [...] gjorde en krok runt sjöbevakning, prästgård och polis. Poprawnie: informacja […] ominęła straż przybrzeżną, plebanię i policję.

77. To wręcz dowodzi (61). Oryginał: det tyder nästan på. Poprawnie: to niemal wskazuje na.

78. Są wysocy i niechlujnie eleganccy w jakiś niezwykły sposób. (61). Oryginał: de är välväxta och slängigt eleganta på ett uppseendeväckande sätt. Poprawnie: są dobrze zbudowani i mają w sobie rzucającą się w oczy, nonszalancką elegancję. Komentarz: „Slängigt” opisuje swobodę, nie niechlujstwo.

79. Tylko ledwo zauważalny uśmiech (61). Oryginał: ett nästan omärkligt löje. Poprawnie: niemal niedostrzegalny drwiący uśmieszek.

80. Że wychodzi z wielkiej żałoby (68). Oryginał: att han kommer ur den stora bedrövelsen. Poprawnie: że wydobywa się z wielkiego przygnębienia. Komentarz: „Bedrövelse” oznacza smutek, udrękę, przygnębienie; samo w sobie nie oznacza żałoby po czyjejś śmierci.

81. Przestań ją tak zachwalać. (121). Oryginał: Uppmuntra henne inte! Poprawnie: Nie zachęcaj jej!

82. Żeby dziecko nie stało się ciężarem dla otoczenia (121). Oryginał: om barnet inte ska bli en plåga för sin omgivning. Poprawnie: żeby dziecko nie stało się utrapieniem dla otoczenia.

83. W odbywającej się tam szeptanej dyskusji z pewnością pojawia się słowo ‘taktyka’. (133). Oryginał: Ordet ’taktik’ ingår möjligtvis i den mumlande lilla diskussion som förs. Poprawnie: W prowadzonej półgłosem krótkiej dyskusji być może pada słowo „taktyka”.

84. Kantor dopilnował, by łodzie, którymi przybyli, wyciągnąć na skały (8). Oryginał: klockaren som har sett till att båtarna de kom med ligger vid bergknallarna. Poprawnie: kantor dopilnował, żeby łodzie, którymi przybyli, zacumowały na wysokości skał. Komentarz: Nikt ich nie wyciąga na skały, zostały w wodzie.

Pominięte całe zdania i frazy

W przekładzie brakuje następujących zdań i fraz:

85. Cały akapit między słowami „nawet kot” a „jej ciało wróciło” (31)

86. orgeltramparen osynlig vid tramporna (39) Znaczenie: kalikant niewidoczny przy pedałach miechów organowych.

87. är det insmickrande (41) Znaczenie: brzmi to przymilnie.

88. familjens solskensbarn (60) Znaczenie: pogodne, radosne dziecko rodziny.

89. att man smälter (68) Znaczenie: że aż człowiek się rozpływa.

90. obeskrivliga paltor i sängen, ostädat som i en rövarkula (108) Znaczenie: nieopisane łachy w łóżku, nieposprzątane jak w zbójeckiej norze.

91. Jag blev skräckslagen som ett barn, och all världens tankar for genom huvudet. (120) Znaczenie: Przeraziłem się jak dziecko i najrozmaitsze myśli przemknęły mi przez głowę.

92. Det går ingen nöd på dig! (121) Znaczenie: Niczego ci nie brakuje!

93. Det mesta kan skötas via Centralandelslaget. (131) Znaczenie: Większość spraw można załatwić przez Centralną Spółdzielnię.

Tłumaczenie dosłowne

94. Myślisz, że jestem niemądry? (288). Oryginał: Tror du att jag är riktigt klok? Poprawnie: Myślisz, że jestem przy zdrowych zmysłach? Komentarz: Chodzi o zdrowy rozsądek lub poczytalność, a nie wiedzę czy inteligencję.

95. Tymczasowa funkcja kaznodziei przez rok łaski (69). Oryginał: det första tillförordnandet som nådårspredikant. Komentarz: „Rok łaski” jest wprawdzie w nazwie funkcji, ale dosłowne tłumaczenie nie wyjaśnia tej funkcji i sugeruje, że chodzi o łaskę Bożą.

96. Głos jak pierwszy kochanek (70). Oryginał: röst som en förste älskare. Poprawnie: głos jak u filmowego amanta.

97. Na podstawie daru mowy, którą… no tak, gdy rozdawano dar mowy, Arthur Manström był pierwszy w kolejce i czerpał garściami. (70). Oryginał: Som grund en talegåva som … ja, när talegåvorna utdelades stod Arthur Manström först i raden och tog för sig. Komentarz: Chodzi o dar wymowy, czyli umiejętność opowiadania, a nie samego mówienia.

98. Gór na zachodzie, ich dziewiczy taniec (105). Oryginał: högbergen väster om den med sin jungfrudans. Komentarz: Nie jest to żaden taniec, tylko skalny labirynt, a nazwa wzięła się stąd, że jakaś dziewica się w nim zagubiła w ucieczce przed zbójnikiem.

99. Jeśli zdąży się zebrać siano, zanim straci ducha (111). Oryginał: får man in höet innan det har förlorat geisten. Poprawnie: jeśli zdąży się zebrać siano, zanim straci świeżość.

100. Żeby nie stała się samotną królową w obejściu. (121). Oryginał: så att hon inte är ensam herre på täppan! Poprawnie: żeby nie była jedyną panią sytuacji! Komentarz: Chodzi o kogoś, kto niepodzielnie rządzi, a nie o kogoś osamotnionego.

101. Mężczyźni wyglądają jak królowie gangsterów z napompowanymi ramionami (129). Oryginał: karlarna är uppbyggda som gangsterkungar med stoppning i axlarna. Komentarz: Mają watowane ubrania na barkach, nie napompowane ramiona.

Błędy warsztatowe

102. Znoszą kredens (10) / Stojąc przy szafce (16-17). Oryginał: hivar de iland skänk / Stående över skänken. Poprawnie: wyładowują kredens na brzeg / stojąc nad kredensem. Komentarz: W obu miejscach występuje ten sam mebel.

103. Widziałam, że kanki (…) pobrzękuje wiaderkami (25). Oryginał: Jag såg att kannorna (…) slamrar med kannor. Poprawnie: Widziałam, że kanki (…) / pobrzękuje kankami. Komentarz: W obu miejscach mowa o tych samych przedmiotach.

104. – Dobre, spasibo – odpowiada. (37). Oryginał: ”Ja tack”, säger hon. Poprawnie: – Tak, dziękuję — mówi. Komentarz: W oryginale odpowiedź jest po szwedzku; tłumaczka wprowadziła rosyjski.

105. Poprzednim pastorze, który głosił kazanie w pełnym umundurowaniu. (72). Oryginał: förra prästen som predikade i full skyddskårsmundering. Poprawnie: poprzednim pastorze, który wygłaszał kazania w pełnym mundurze Gwardii Obywatelskiej. Komentarz: „Skyddskår” oznacza fińską formację ochotniczą. Rodzaj munduru jest istotnym szczegółem historycznym.

106. Znacznie więcej niż o pastorze mówi się (…) pastorowa odgrzewa zupę rybną (384). Oryginał: Mycket mera än om pappa talar alla (…) mamma värmer upp fisksoppan. Poprawnie: Znacznie więcej niż o tacie mówi się (…) mama odgrzewa zupę rybną. Komentarz: Scena jest przedstawiona z perspektywy dziecka i dlatego zmiana „taty” i „mamy” na „pastora” i „pastorową” jest niedopuszczalne.

Przesunięcia znaczenia

107. Ukuwa przy tym tezę (15). Oryginał: bevisar han den tes. Poprawnie: dowodzi przy tym tezy.

108. To, co wydarzyło się potem, dało jej pretekst utwierdzenia się w poglądach. (36). Oryginał: det som sedan inträffade har inte gett henne anledning att ompröva sin uppfattning. Poprawnie: to, co wydarzyło się potem, nie dało jej powodu do zmiany zdania.

109. By był olśniewający, najlepszy, niezapomniany (40). Oryginał: han måste vara briljant, lysande, oförglömlig. Poprawnie: by był błyskotliwy, olśniewający, niezapomniany.

110. Porozkoszować się pięknym sierpniem, który chyli się ku końcowi (286). Oryginał: njuta av de vackra augustidagarna som ännu står på lut. Poprawnie: porozkoszować się pięknymi sierpniowymi dniami, które jeszcze przed nimi.

111. Wtedy czyta przygotowany tekst (40). Oryginał: Då läser han dagens text. Poprawnie: Wtedy czyta fragment Pisma wyznaczony na ten dzień. Komentarz: „Dagens text” w tym kontekście to czytanie biblijne przypadające na dany dzień, nie przygotowany wcześniej tekst kazania.

112. Tu, na wyspie ludzie są radośni (58). Oryginał: Här på ön ser man glad ut. Poprawnie: Tu, na wyspie, ludzie wyglądają na zadowolonych. Komentarz: Mowa o zewnętrznym wyrazie, który może skrywać prawdziwe uczucia.

113. Żeby pastor wiedział, że będzie o pastora walka. (58). Oryginał: för att du ska veta att det brukar bli en ryslig dragkamp om prästen. Poprawnie: żeby pastor wiedział, że o pastora zwykle toczy się straszliwa walka. Komentarz: Ta prognoza opiera się na tym, co już się działo.

114. Siedzi z piórem w dłoni i wygląda jak ktoś, kto potrafi stworzyć pismo w błyskawicznym tempie. (59-60). Oryginał: sitter med pennan i handen och ser ut att kunna få iväg skrivelser i jämn takt. Poprawnie: siedzi z piórem w dłoni i wygląda na kogoś, kto potrafi sprawnie wysyłać kolejne pisma.

115. Mimo to tkwi w nim niepohamowana chęć do życia (68). Oryginał: Trots det människans fruktansvärda vilja att leva. Poprawnie: A mimo to ta przerażająca ludzka wola życia. Komentarz: To ogólna refleksja o człowieku, nie tylko opis pragnienia pastora.

116. Udaje się wydusić z niego krótką biografię (68). Oryginał: En kort biografi lockar hon ur honom. Komentarz: „Locka ur” oznacza zachęcanie, umiejętne wydobywanie opowieści, nie wywieranie nacisku.

117. Niezrównoważonego ojca (69). Oryginał: en oberäknelig far. Poprawnie: nieobliczalnego ojca.

118. W zalanych łzami oczach matki już nie żył (69). Oryginał: i mors tårfyllda ögon döende. Poprawnie: w zalanych łzami oczach matki — umierający.

119. Obecnie już dorosły następca tronu, gotowy, by płodzić własne dzieci (71). Oryginał: den nu vuxna tronföljaren, redan i färd med att avla egna. Poprawnie: obecnie już dorosły następca tronu, który zdążył zabrać się do płodzenia własnych dzieci.

120. Byczka, który przez lato podrośnie, a jesienią pójdzie na rzeź (103). Oryginał: en tjurkalv, som får äta upp sig under sommaren och gå till slakt på hösten. Poprawnie: byczka, który przez lato ma się podtuczyć, a jesienią pójść na rzeź.

121. Potwornych snobów i tyranów (104). Oryginał: obeskrivliga snobbar och översittare. Poprawnie: nieopisanych snobów i ludzi pomiatających innymi. Komentarz: „Översittare” oznacza osobę, która wykorzystuje przewagę, wywyższa się i poniża innych; „tyran” wzmacnia tę charakterystykę.

122. Z niekrytą radością przyjmuje propozycję kompromisu, jaką wysuwa Petter. (108). Oryginał: Hennes övertygelse får Petters kompromissförslag att te sig nästan välkommet. Poprawnie: Jej przekonanie sprawia, że kompromisowa propozycja Pettera wydaje się niemal mile widziana. Komentarz: „Niemal mile widziana” wyraża znacznie większą rezerwę niż przyjęcie propozycji z niekrytą radością.

123. Mona jest córką chłopstwa z południowej Finlandii. (110). Oryginał: Mona är bondedotter från Nylands sädesfält. Poprawnie: Mona jest córką chłopa z pól zbożowych Nylandu.

124. Napięte plecy (111). Oryginał: spänst i ryggen. Poprawnie: sprężyste plecy.

125. Podczas kazania parafianie ziewają i dyskretnie drzemią, pozwala się im na to. (119). Oryginał: Församlingen gäspar och sover diskret under predikan, det är dem väl unt. Poprawnie: Podczas kazania parafianie ziewają i dyskretnie drzemią, należy im się to. Komentarz: Mowa o życzliwej akceptacji czegoś, na co zasługują, nie o samo udzielenie pozwolenia.

126. Ale teraz za żadne skarby nie da się jej spacyfikować (123). Oryginał: men nu är det lögn att få henne att krokna. Komentarz: Nie chodzi o spacyfikowanie dziewczynki, tylko doprowadzenie do zmęczenia, żeby zasnęła.

127. On wybucha tchórzliwym, ostrożnym śmiechem (124). Oryginał: Han skrattar räddhågat och försiktigt. Poprawnie: Śmieje się bojaźliwie i ostrożnie. Komentarz: „Räddhågat” opisuje lękliwość, a nie ocenianą moralnie tchórzliwość; nie ma też informacji o wybuchu śmiechu.

128. Miesza zupę w talerzu, żeby wystygła (126). Oryginał: Han målar ut soppan på tallriken för att den ska svalna. Poprawnie: Rozprowadza zupę po talerzu, żeby ostygła.

129. Dwa czy trzy nowe radioodbiorniki tranzystorowe (129). Oryginał: ett par tre nya batteridrivna radioapparater. Poprawnie: dwa lub trzy nowe radioodbiorniki na baterie. Komentarz: Zasilanie bateriami nie oznacza, że odbiornik jest tranzystorowy.

130. Wydzwoni zamówienie, skompletuje je na porządnej liście napisanej na maszynie (131). Oryginał: ringa in sin beställning och komplettera den med en prydligt maskinskriven lista. Poprawnie: złoży zamówienie przez telefon i uzupełni je starannie napisaną na maszynie listą.

131. Kefir (103). Oryginał: filmjölk. Poprawnie: zsiadłe mleko.

Nieuzasadnione dodatki lub pominięcia

132. Sympatię (24). Oryginał: fanatisk förkärlek. Poprawnie: fanatyczne upodobanie.

133. Nie widzą się nawzajem. (29). Komentarz: Brak odpowiednika w oryginale. Zdanie zostało dodane przez tłumaczkę.

134. Dlaczego, gdy tylko otworzy usta, wpycha się rosyjski? (35). Oryginał: Så fort hon öppnar munner rusar ryskan fram. Poprawnie: Gdy tylko otwiera usta, wpycha się rosyjski. Komentarz: Oryginał jest stwierdzeniem, nie pytaniem o przyczynę.

135. Tyle rzeczy, które trzeba uporządkować i ustawić (38). Oryginał: en massa saker som ska iståndsättas, ordnas och placeras. Poprawnie: mnóstwo rzeczy, które trzeba naprawić, uporządkować i rozstawić. Komentarz: „Iståndsättas” obejmuje naprawienie lub przywrócenie rzeczy do użytku; ten element pominięto.

136. Za pierwszym razem będzie świetnie przygotowany. (38). Oryginał: Första gången ska han vara välförberedd. Lugn. Poprawnie: Za pierwszym razem ma być dobrze przygotowany. Spokojny. Komentarz: Pominięto dopowiedzenie „Lugn”.

137. Pastor rozgląda się (72). Oryginał: Prästen ser sig förtäckt omkring. Poprawnie: Pastor rozgląda się ukradkiem.

138. Przestać padać, żeby dało się ją uratować od zgnicia (103). Oryginał: att det ska sluta regna så man får det [gräset] bärgat innan det ruttnar och möglar. Poprawnie: żeby przestało padać i można było zebrać trawę, zanim zgnije i spleśnieje. Komentarz: „Bärga” oznacza tu zebranie plonu; pominięto również pleśnienie.

139. Pokazywanie rodzicom (…) swoich krów i owiec, swojej żaglówki (106). Oryginał: förevisa (…) sina kor och får, sin segeleka och sina nät, för sina intresserade föräldrar. Poprawnie: pokazywać (…) swoje krowy i owce, swoją żaglowkę i sieci zainteresowanym rodzicom.

140. Na naukę do egzaminu (109). Oryginał: arbeta på sin pastoralexamen. Poprawnie: przygotowywać się do egzaminu pastoralnego. Komentarz: Chodzi o konkretny egzamin teologiczny dla duchownych.

141. Wynosi ją z kuchni i z hukiem wsadza do łóżeczka. (121). Oryginał: Hon sveper iväg med Sanna och sätter ner henne i spjälsängen med en kontrollerad duns. Poprawnie: Wynosi Sannę i i wsadza do łóżeczka, z łupnięciem, które jednak ma pod kontrolą. Komentarz: Pominięcie „kontrollerad” usuwa informację, że siła ruchu pozostaje pod kontrolą.

142. A tam dostałam prawie ataku serca (125). Oryginał: där fick jag nästan hjärtslag av ilska. Poprawnie: tam omal nie dostałam ataku serca ze złości.

143. Położę ją i potem pozmywam. A ty sobie odpocznij. Nawet nie otworzyłaś czwartkowej gazety, którą wczoraj dostaliśmy. – Po czym zwraca się do Sanny: – Moje maleństwo, no już nie płacz. (126). Oryginał: Jag går och lägger henne och så diskar jag. Ta igen dig lite du. Har du ens öppnat torsdagens tidning som vi fick igår? Älskade vän, var inte så ledsen. Poprawnie: Położę ją, a potem pozmywam. Ty sobie trochę odpocznij. Czy w ogóle otworzyłaś czwartkową gazetę, którą wczoraj dostaliśmy? Kochanie, nie smuć się tak. Komentarz: Całą wypowiedź Petter kieruje do Mony. Oryginał nie zawiera dopisanego przez tłumaczkę zwrotu do Sanny.

144. Ogromna część kosztów będzie pokryta przez wielkiego syna Örlandii (131). Oryginał: en del av kostnaden bärs av Örarnas egen store son. Poprawnie: część kosztów pokrywa wielki syn Örlandii. Komentarz: Oryginał nie określa, jak duża jest ta część.

145. W połowie września powinni być gotowi do zasalania śledzia i przygotowań na jesienne świętomichałowe targi. (119). Oryginał: I mitten av september borde de ha fått in vad de ska, så att de hinner lägga in strömmingen och förbereda sig för höstmarknaden. Poprawnie: W połowie września powinni mieć już wszystko złowione, żeby zdążyć zasolić śledzie i przygotować się do jesiennego jarmarku. Komentarz: Pominięto zakończenie połowów, a dodano informację o świętomichałowym charakterze jarmarku.

Błędy gramatyczne

146. Duszka się ocieliła, zamierzają ją zatrzymać (103). Oryginał: Godan har producerat en kvigkalv, som de tänker lägga på. Poprawnie: Duszka urodziła cieliczkę, którą zamierzają odchować. Komentarz: Zaimek „som (którą)” odnosi się do cieliczki, nie do Duszki.

147. Ale też warczący motorek. Wyrywa ją z łóżka poranny budzik (107). Oryginał: Men också en puttrande motor som skjuter henne ur sängen när väckarklockan ringer. Poprawnie: Ale też pyrkoczący motor, który wyrzuca ją z łóżka, kiedy dzwoni budzik. Komentarz: Z łóżka wyrzuca ją metaforyczny wewnętrzny motor; budzik tylko wyznacza moment.

Błędy semantyczne

148. Łąki plebanii są marne i skąpo użytkowe (110). Oryginał: prästgårdens höängar är magra och snålt tilltagna. Poprawnie: łąki plebanii są marne i niewielkie. Komentarz: „Snålt tilltagna” dotyczy małej powierzchni, nie stopnia użytkowania.

149. Okrętowy (10). Oryginał: Skepparen. Poprawnie: Szyper. Komentarz: Nie ma rzeczownika „okrętowy”, poza tym chodzi nie o dowódcę okrętu, tylko małego statku.

Błędy frazeologiczne

150. Z czasem nauczył się rozgrywać między obiema stronami. (58). Oryginał: Med åren blev han mycket bra på att spela ut de båda sidorna mot varandra. Poprawnie: Z biegiem lat nabrał wielkiej wprawy w rozgrywaniu obu stron przeciwko sobie. Komentarz: Chodzi o wykorzystywanie wzajemnych konfliktów dwóch stron dla własnej korzyści.

Błędy stylistyczne

151. Ale na wiek cielęcy nie ma wyjaśnienia. (61). Oryginał: men till puberteten finns det ingen förklaring. Poprawnie: ale na dojrzewanie nie ma wyjaśnienia. Komentarz: „Puberteten” to neutralne określenie okresu dojrzewania. „Wiek cielęcy” wprowadza potoczne, oceniające zabarwienie.

Dziewicze pląsy gór

Justyna Czechowska pochwaliła się na swoim profilu na Facebooku, że została nominowana do Nagrody Translatorskiej im. Ireny Tuwim przyznawanej przez Dom Literatury w Łodzi. Jak dotąd nie odniosła się do wskazanych przeze mnie w jej tłumaczeniach błędów, których liczba na przykład w cieniutkiej powieści Idy Linde „Na północ jedzie się, by umrzeć” wyniosła, przypomnę, ponad pięćset. Dwie swoje krytyki, dotyczące przekładu właśnie powieści Linde oraz „Lodu” Ulli Leny-Lundberg, zamieściłem na Forum Tłumaczy Literatury. Czechowska należy do tej grupy, w trakcie obu dyskusji była przez inne osoby niż ja oznaczana, a także wzywana do odpowiedzenia na krytykę, czego nie zrobiła. To spróbuję jeszcze raz: Pani Justyno Czechowska, skoro uważa Pani, że Pani ta nominacja się należała, to może zechce Pani na poniższych przykładach z „Lodu” udowodnić, że tłumaczenie jest nie tylko poprawne, lecz wręcz kongenialne, a ja niesłusznie się czepiam?

1. Pastor, który nie zamierza podlizywać się tłuściejszej części parafii (str. 59). Oryg.: en präst som låter bli att snegla på fetare pastorat. Ja to zdanie rozumiem tak, że chodzi o pastora, który nie rozgląda się za bardziej dochodowymi parafiami. Może zechce mnie Pani uświadomić, że źle rozumiem?

2. Towarzystwach adopcyjnych (69). Oryg.: fadderföreningar. Rozumiem, że znaczenia „fader” (ojciec) i „fadder” (mentor, sponsor) już zlały się w jedno i dlatego nie jest to „stowarzyszenie pomagające ludziom”, lecz towarzystwo adopcyjne, bo Finlandia w okresie powojennym była tak postępowa, że samotni ojcowie mogli adoptować dzieci.

3. Gór na zachodzie, ich dziewiczy taniec (105). Góry wykonują jakiś dziewiczy taniec? A może chodzi o skalny labirynt, którego nazwa wzięła się od legendy, że zagubiła się w nim dziewica uciekająca przed zbójnikiem. Nie? Jednak o taniec? To jak wyglądają góry pląsające w jego rytm?

4. Dumną historię Örlandii z czasów unii (105). O jaką unię chodzi? Na Europejską za wcześnie, a ze Szwecją ani Rosją Finlandia nie tworzyła unii, tylko im podlegała. Moim zdaniem chodzi o okres prohibicji, ale na pewno ze swoją głęboką znajomością historii Skandynawii i wiedzą z przeprowadzonego przed tłumaczeniem researchu wyprowadzi mnie Pani z błędu i wskaże ten nieznany mi epizod w historii Finlandii.

5. Nieopisane łachy w łóżku, nieposprzątane jak w zbójeckiej norze (108). A nie, przepraszam, tego w tłumaczeniu nie ma, jest w oryginale. Ale przecież podejrzenie wobec tłumaczki nominowanej do tak prestiżowej nagrody, że tłumaczy na kolanie i dlatego opuszcza całe frazy, byłoby głęboko niesprawiedliwe. Co więc Panią skłoniło do pominięcia tego fragmentu?

6. Ubijający musieliby stać z dala od siebie (111). Pani ma zapewne jakąś wiedzę, że funkcję żerdzi do suszenia siania pełnili w Finlandii po drugiej wojnie światowej ludzie. Zechce się Pani nią podzielić? Zabrakło drewna, bo zużyto je na tratwy, którymi Pani zdaniem Finowie przeprawiali się między wyspami (str. 13)?

7. Zrywa się z krzesła po ścierkę, zamaszystymi ruchami wyciera stół, wyciera także płaczącą Sannę (126). Matka wyciera dziecko ścierką, którą właśnie wytarła stół? Chociaż może lepiej wytrzeć, niż zdzielić i chciała ją Pani pokazać w lepszym świetle?

8. Tata przez cały czas mówi o czymś, na co zbyt dobrze zna reakcję córki (287). Oryg.: talar pappa om sådant som han alltför väl vet vad Mona skulle svara på. Czy zauważyła Pani w trakcie pracy nad książką, że Mona to żona pastora, nie córka? A jeśli tak, to co uzasadnia Pani tłumaczenie?

9. Botanikę wezmę jako przedmiot dodatkowy (288). Oryg.: ha botaniken som sidointresse. Pastor nie chce studiować botaniki, tylko zajmować się nią jako hobby. Co uprawniło Panią do zrobienia z planowanego hobby dodatkowego przedmiotu na studiach?

10. Informacja [o przemyconym alkoholu] zahaczyła o straż przybrzeżną, plebanię i policję (289). Skoro zahaczyła, a nie ominęła, to dlaczego pastor o szmuglu nie wie?

Jak położyć, czyli spieprzyć tłumaczenie

Przekład powieści „Wonderland” Hanny Nordenhök potwierdza, że Justyna Czechowska jest skrajnie niekompetentną tłumaczką, która nie zna nawet podstawowych szwedzkich zwrotów. Kiedy w oryginale ma napisane, że bohaterowie leżeli ze sobą, to tak właśnie tłumaczy („leżeli obok siebie”, str. 75), chociaż znaczy to tyle, co przespać się ze sobą, a idiom szwedzki jest dokładnie tak samo powszechny jak polski i nie rozumieją go wyłącznie dzieci poniżej określonego wieku.

Sokół to dla Czechowskiej jastrząb (str. 8), sosna to świerk (str. 9), a stada gawronów to stada wron (str. 80). Jakieś drzewo, jakiś ptak, zdaniem tłumaczki bez różnicy. Po co zaglądać do słownika? Zwłaszcza kiedy można wydedukować znaczenie szwedzkiego słowa. Szyba w samochodzie jest „zadymiona” (str. 53), bo w oryginale jest ona „dammig”, a „dam” to musi być „dym”, skoro dwie literki się zgadzają. No i pech, bo „dammig” to „zakurzona”. Nad tym, skąd ten dym miałby się tam wziąć, skoro samochód nie płonie, a siedzące w nim dzieci nie palą papierosów, tłumaczka się nie zastanawia.

Innym przykładem bezmyślności Czechowskiej jest passus „najpierw do oskarżyciela, następnie do prokuratora” (str. 77). Albo może ignorancji i tłumaczka nie wie, że to jedno i to samo. Ale w oryginale jest strasznie skomplikowane określenie „målsägarbiträdet”, więc może od tłumaczki, która nie zna tak podstawowych słów jak „sosna” czy „kurz”, trudno wymagać, by zrozumiała, że świadek zwracał się najpierw do pełnomocnika pokrzywdzonego.

Czechowska często zresztą nie rozumie opisywanych przez autorkę sytuacji. Twierdzi, że bohaterka zrzuciła z siebie szopa pracza (str. 10), tymczasem ona odgoniła go kopniakiem, co raczej trudno zrobić, mając zwierzę na plecach czy na głowie. Przy opisie chłopca patrzącego w stronę lasu tłumaczka uznaje, że chodzi o stojącą w tym lesie i rozglądającą się po nim kobietę (str. 12).

Jeżeli Czechowska już rozumie, co czyta, nie potrafi tego przetłumaczyć tak, by zrozumiał polski odbiorca. Informuje go ona na przykład, że chory „przykrył się żółtym kocem z herbem regionu” (str. 82), a czytelnik duma, co to za region i w jaki sposób pacjent jest z nim związany. W oryginale mamy koc należący do samorządu zarządzającego szpitalem. Wystarczyło więc napisać, że „przykrył się szpitalnym kocem”, i byłoby to jasne, i oddawałoby sens oryginału.

Dyletantyzm Czechowskiej w całej pełni objawia się w dosłownym tłumaczeniu wszędzie tam, gdzie dosłowne tłumaczenie jest błędem. I tak bohaterka je „brzegi chleba” (str. 10), chociaż to skórki, i czuje smród „skrzepłej krwi miesięcznej” (str. 15), chociaż to krew miesiączkowa albo menstruacyjna. Domownicy wstawiają do pokoju „narzędzia do ćwiczeń” (str. 121), bo najwyraźniej wolą trenować na śrubokrętach i młotkach niż na przeznaczonym do tego sprzęcie. Dowiadujemy się o teoriach psychologicznych, o których bohater czytał na lekcji psychologii (str. 93), chociaż szwedzkiego słowa „czytać” nader często używa się w znaczeniu „uczyć się, studiować”, no ale Czechowska najwyraźniej nie miała okazji tego się nauczyć.

Jeden z bohaterów powieści Nordenhök zdemaskował kolegę dziennikarza, którego reportaże były wyssane z palca, publikując na ten temat książkę. „Ale to było, zanim wszystko runęło, a on napisał książkę i wyprowadził się do Madrytu”. Tak jest w oryginale, w przekładzie Czechowska informację o napisaniu książki usunęła (str. 25). Ciekawe dlaczego? Czy przez solidarność ze spostponowanym, skoro sama nierzetelnie wykonuje swoją pracę?

Można się za to domyślić, dlaczego w scenie onanizowania się bohatera pominęła, że ma to miejsce nad umywalką jego matki. Masturbację, w oryginale wyrażoną dość wulgarnym słowem, Czechowska oddaje eufemizmem „zrobił to” (str. 22), najwyraźniej, żeby nie urazić pruderyjnych polskich czytelników, więc o takim blasfemicznym wyborze miejsca tym bardziej nie należało wspominać.

„Słońce prażyło na skrawku plaży, za wydmami wznosiła się stara ciepłownia (…) dzień mijał” (str. 23). W oryginale jest „gdzie za wydmami” i „podczas gdy dzień mijał”. Czechowska robi to w tłumaczeniu stale: zmienia zdania podrzędnie na współrzędnie złożone. Notorycznie też zastępuje pełne zdania równoważnikami zdań: „kobieta spojrzała na krzesło, nieużyta piżama nadal złożona w kostkę” (str. 61). W oryginale: na którym nadal leżała złożona w kostkę nieużyta piżama. Żaden z tych zabiegów nie ma uzasadnienia, jest nieuprawnioną ingerencją w styl wybrany przez pisarza.

Czechowska chociaż tłumaczy powieść, w ogóle nie dostrzega i nie oddaje żadnych zabiegów literackich. Para, która zabiera do siebie bezdomną dziewczynkę, jest konsekwentnie nazywana mężczyzną i kobietą. Przez autorkę, ale już nie przez tłumaczkę. „W momencie nieuwagi rodziców, gdy dorośli rozmawiali w kuchni” (str. 56). Gwoli wyjaśnienia, owi rodzice to właśnie ci dorośli, i taką kulawą polszczyzną Czechowska posługuje się w całej książce.

Można by powiedzieć, że tłumaczka położyła się obok powieści „Wonderland”, czyli ją spieprzyła.

Hanna Nordenhök „Wonderland”, przekład Justyna Czechowska, wyd. Pauza, 2025

Tłumaczyć każdy może

Tekst dla tych, dla których przebicie się przez Pięćset błędów Justyny Czechowskiej jest zadaniem ponad siły.

Ile błędów może zrobić tłumacz w przekładzie 186-stronicowej książki i to małego formatu? Okazuje się, że ponad 500! Ta rzadka sztuka udała się Justynie Czechowskiej, która miała przełożyć ze szwedzkiego na polski powieść Idy Linde pt. „Na północ jedzie się, by umrzeć” (wyd. Lokator, 2017). Miała przełożyć, ale ją zmasakrowała. Przez tę skrajną niekompetencję dostaliśmy powieść, która w zamyśle jest tragiczna, ale polski czytelnik wybucha śmiechem, kiedy czyta, że „Karim trzymał łosia w objęciach” (str. 42) albo że od karmiącej matki dochodzi „gdakanie z piersi” (str. 175). Karim trzyma mięso łosia w rękach, a z piersi dochodzi bulgotanie.

Tłumaczka nie zna języka szwedzkiego w stopniu pozwalającym zrozumieć jej tekst powieści. Zdanie „Jonson wysiadł z samochodu, kulejąc wskutek zużytych stawów” tłumaczy „Jonson wysiadł z auta, na którym widać było ślady korozji” (str. 22). Scenę z demonstracji, gdzie dziewczyna blokująca jezdnię rzuca się w bok, by nie rozjechał jej samochód, Czechowska przekłada: „Jakiś mały peugeot ruszył naprzód. Saskia skoczyła na niego” (str. 88). I zamiast ratującej się nastolatki, mamy wariatkę, skaczącą na samochody.

Za specjalność Justyny Czechowskiej można uznać frazy, gdzie w wyniku błędu powstaje kompletna brednia, ale nawet wtedy nie zapala się jej lampka, że coś z tłumaczeniem jest nie tak. Na str. 24 pisze ona o hokeistach wycinających w lodzie głębokie przeręble. Widział ktoś hokeistów na boisku zajętych nie grą, lecz łowieniem ryb? Czechowska najwyraźniej tak, bo nie sprawdza już w oryginale, że mowa o zwykłych dziurach.

Inną cechą charakterystyczną tłumaczenia Justyny Czechowskiej są liczne opuszczone zdania. To niechlujstwo świadczy o tym, że zrobiła ona jedną wersję przekładu i taką oddała wydawnictwu, bo tłumaczowi rzeczywiście zdarza się zgubić jakieś zdanie, ale przy sprawdzaniu zawsze ten brak zauważy. Dla przykładu na str. 34 mamy scenę, jak bohaterka wyobraża sobie, że mężczyzna zachowuje się tak, że ona „czuje się wybrana”. Po tych słowach w oryginale jest zdanie „pragnęła czuć się wybrana”, które Czechowska zgubiła.

Warsztat tłumaczeniowy leży. Na str. 51 jest frazeologizm „ja też potrzebuję jedzenia na stole” i tyle tłumaczka wie, że nie należy go tłumaczyć dosłownie. Poprawnie daje „ja też muszę zarabiać na chleb”. Szkopuł w tym, że słyszący te słowa chłopiec wyobraża sobie stół. I w oryginale, i w tłumaczeniu. A skoro w przekładzie stół zniknął, to chłopiec powinien wyobrażać sobie chleb.

Natomiast wiedzą, że poza frazeologizmami jeszcze szeregu innych pojęć nie można tłumaczyć dosłownie, Justyna Czechowska już nie dysponuje, więc w powieści czytamy o banderolach na pierwszego maja (chodzi o transparenty), o biurze pogrzebowym (choć to zakład), o teoriach konspiracyjnych (zamiast o spiskowych) i o częściach rezerwowych (czyli zamiennych) (strony odpowiednio 93, 101, 92 i 124).

Całkowicie bezradna jest Czechowska w sytuacji, gdy szwedzka autorka pisze o rzeczach, które w polskiej rzeczywistości nie występują. Tłumaczenie jest wtedy niezrozumiałe albo nonsensowne. Młodzi bohaterowie spędzają „popołudnie w sali z kuchnią” (str. 70). Czyli gdzie? Chodzi o salę lekcyjna, w której odbywają się lekcje gotowania. I tak można to ująć, żeby było zrozumiałe dla polskiego czytelnika: po południu lekcja gotowania. W Polsce nie mamy też czegoś takiego jak proszek czekoladowy, z którego bohaterka robi sobie czekoladę. Tę scenę Czechowska przekłada więc następująco: „Dodała kakao. Zaczęło śmierdzieć, gdy czekolada się przypaliła” (str. 86). Bohaterka dodała kakao, ale przypaliła się jej czekolada.

Powiedzieć, że polszczyzna Justyny Czechowskiej szwankuje, to nic nie powiedzieć. Mamy w powieści i huk, który chodzi („Schodząc po schodach, nagle z kuchni dobiegł huk”, str. 37), i wyrok, który padł (str. 170), choć nawet nieprawnicy wiedzą, że wyroki zapadają, a nie padają. Mamy i bibliotekę, która „zniknął” („zniknął sklep i biblioteka”, str. 59), i „okna, na których można było siedzieć” (str. 128), chociaż ludzie to nie muchy i na oknach jako żywo siedzieć nie potrafią. Mamy i frazeologizm „za pomocą żelaznej dłoni” (str. 61) zamiast „żelazną ręką”, i kostkę Rubika, „którą można ustawić” (str. 113), choć normalnie się ją układa. Mamy „próżność’ w znaczeniu „próżnowanie” (str. 163, 179), no bo skoro słowa brzmią podobnie, to zdaniem Czechowskiej znaczą to samo.

„To pierwsza rzecz, jakiej nauczyła się na studiach, że dostarczanie tlenu do płuc jest ważne” (str. 20). W oryginale jest „syre till hjärnan”, czyli „tlenu do mózgu”. I chyba jedynie brak dopływu tlenu do właściwego organu może wyjaśniać poziom tego przekładu.

Forum Obrońców Literackiej Fuszerki

Analizę tłumaczeń Lodu Ulli-Leny Lundberg i Na północ jedzie się, by umrzeć Idy Linde w wykonaniu Justyny Czechowskiej zamieściłem na Forum Tłumaczy Literatury. Jest ono zamknięte, trzeba się wykazać dorobkiem w postaci przełożonych książek, by zostać tam wpuszczonym. Z tego względu spodziewałem się, że jest to miejsce, gdzie będzie możliwa rzeczowa dyskusja, na co normalnie w internecie nie ma szans. Okazało się, że to wybijające szambo, gdzie można co najwyżej zostać opryskanym gównem.

Czytam teraz powieść Bengta Ohlssona pt. „Jej najłagodniejszy głos” (na szczęście mogę literaturę szwedzką czytać w oryginale i nie jestem skazany na pseudotłumaczenia Czechowskiej) i natrafiłem w niej na frazę „najgorszy sort ludzkich mętów”. Dość dobrze oddaje to poziom dwóch pań, z których jedna nazwała mnie „bucem”, a druga przeprowadziła dogłębną analizę psychologiczną mojej osobowości. W świetle ich wypowiedzi określenia „frustrat” i „zawistnik” (to o mnie) czy „chamstwo” albo „obrzydlistwo” (to o krytyce), użyte przez pozostałych, należy uznać wręcz za wersal.

Gdybym krytykę tłumaczeń Czechowskiej zamieścił w Szwecji, za oczywiste przyjęto by, że musi mną powodować troska o jakość przekładów literackich, uznano by, że działam w interesie publicznym, gdyż społeczeństwo zyskuje na tym, że wszyscy (nie tylko tłumacze) rzetelnie wykonują swoją pracę i fuszerów należy eliminować. No ale jesteśmy w Polsce, która fuszerką stoi, a Polak nie jest w stanie wyobrazić sobie, że ktoś może działać z innych niż niskie pobudek. Hejterzy oczywiście nie zdołali odpowiedzieć na proste pytanie, czy kierując się frustracją i zawiścią, błędy Czechowskiej wymyśliłem.

Krytyka przekładu „Lodu” została zakwestionowana jako złośliwa. Sarkazm i przekąs są wprawdzie w pełni uznanymi środkami w krytyce literackiej, ale ponieważ tłumaczom, a jakże, literackim nie udało mi się tego, nomen omen, wytłumaczyć, postanowiłem przy powieści Linde ograniczyć się do suchego wypisania błędów. Nic to nie pomogło. Dowiedziałem się, że teraz krytyka jest obcesowa i napastliwa. Proste pytanie, na czym polega jej obcesowość i napastliwość, również pozostała bez odpowiedzi. Domyślam się, że gdyby podano moje nazwisko jako współtwórcy książki telefonicznej, ci państwo by orzekli, że chamstwo Pollaka sięgnęło zenitu.

Jedna z tłumaczek wyjaśniła mi, że nie powinienem był wypisywać wszystkich błędów, tylko zastanowić się nad przyjętą przez Justynę Czechowską strategią przekładu i, skoro ta nie wypaliła, zaproponować inną. Laikom wyjaśnię, że nad strategią przekładu można się zastanawiać, kiedy on jest dobry i trzeba pogłówkować, co zrobić, żeby był jeszcze lepszy. Czechowskiej można by co najwyżej zaproponować, żeby najpierw nauczyła się szwedzkiego i polskiego. Ale oddam sprawiedliwość tej tłumaczce: chociaż z zastrzeżeniami, jednak przyznała, że błędy dyskwalifikują przekład, i wezwała Justynę Czechowską do polemiki z moimi zarzutami. Proszę zgadnąć, jaka była reakcja na to wezwanie.

Strategia linczu nie okazała się skuteczna, bo zamiast udać się z wizytą do psychiatry, żeby wyjaśnił mi, dlaczego jestem taki sfrustrowany i zawistny, hejterom właśnie odpisywałem. Obrońcy pseudotłumaczki znaleźli więc inny sposób, by podważać krytykę. Polegał on na twierdzeniu, że to nie są błędy, tylko translatorskie wybory, a ja powinienem odróżniać jedno od drugiego, a skoro nie odróżniam, to się kompromituję. Doskonale odróżniam i ci państwo też, więc wezwani do wskazania, w których punktach przyczepiłem się do poprawnego przekładu, nabrali wody w usta. I znowu wyjaśnienie dla laików: często jest tak, że tłumacz daną frazę czy dane słowo może przetłumaczyć na kilka sposobów. Dopóki trzyma się ich znaczenia, wszystko jest w porządku. Ale jeśli to znaczenie zmienia, wtedy mamy do czynienia z błędem.

Język to nie matematyka, ja nie jestem nieomylny, więc było oczywiste, że nie wszystkie moje zarzuty przy przekładzie Linde się ostaną. Celowo sformułowałem ich z naddatkiem, żeby obrońcom Czechowskiej nie udało się zejść poniżej pięciuset. Wiedzą państwo, ile obalili? Cztery. Zgodnym wysiłkiem, szukając rozpaczliwie przed dwa dni, zdołali obalić cztery zarzuty. I uznali, że świadczą one o mojej niekompetencji, w związku z tym cała krytyka nadaje się do kosza. Serio. To jest poziom logiki uczestników Forum Tłumaczy Literatury. Czechowska zrobiła ponad pięćset błędów, ale nie ma się jej co czepiać, skoro krytyk w czterech przypadkach błąd zarzucił jej niesłusznie.

Z powyższego akapitu wynika, że jakaś merytoryczna polemika nastąpiła. Wprawdzie szczątkowa, ale tak. I w zasadzie co głos, to kompromitacja. Jedna z tłumaczek oznajmiła, że przeczytała „Lód” i do polszczyzny Czechowskiej nie miała najmniejszych zastrzeżeń. Innymi słowy pochwaliła się, że nie umie dostrzec błędów językowych w czytanym teście. Druga wygłosiła tezę, że błędy wynikającego z tego, że Czechowska jest na bakier z językiem polskim, „się nie liczą”, gdyż te miał obowiązek poprawić redaktor. Czyli zdaniem tej pani, tłumacz może przełożyć powieść dowolnym bełkotem, byleby zgodnie z oryginałem, a za formę językową odpowiada ktoś inny. Skoro takie twierdzenia wygłasza tłumaczka z dużym dorobkiem, nic dziwnego, że kiedy człowiek czyta wytwory produkcji tych państwa (bo przekładaniem literatury trudno to nazwać), to rwie sobie włosy z głowy.

Á propos produkcji. Kilka dni przed zamieszczeniem mojej krytyki przekładu Linde ci ludzie opowiadali sobie, w jakim tempie tłumaczą książki. I rekordziści (akurat ci sami, których krytyka Czechowskiej najbardziej bolała, ale nie umieli na nią odpowiedzieć) chwalili się, że potrafią przełożyć arkusz dziennie, czyli około 22 stron po 1800 znaków. I tym ludziom naprawdę wydaje się, że ich stachanowszczyzna jest tłumaczeniem literatury. A potem, kiedy ktoś z ich grona zostanie skrytykowany, rzucają się linczować krytyka, bo się boją, że weźmie na warsztat ich pseudoprzekłady, więc trzeba go zawczasu zniechęcić. Jakoś nie mam wątpliwości, że niektórzy z nich dopiero z mojej krytyki Czechowskiej dowiedzieli się, co jest w języku polskim albo w tłumaczeniu błędem.

Wróćmy do merytorycznej polemiki. W oryginale powieści Linde jest zdanie „Hordy dzikich koni, które całkowicie wolne galopują z łoskotem”. Czechowska przełożyła je: „Stada koni galopujące na wolności”, a państwo tłumacze uznali, że to dobry przekład. Konie w szwedzkiej powieści biegną, w polskiej też, czyta się bezproblemowo, o co ci, człowieku, chodzi? Ludziom mieniącym się tłumaczami literatury, którym wydaje się, że powieść można przekładać tak samo jak instrukcję obsługi tostera, musiałem wyjaśniać, że w literaturze liczą się środki wyrazu. Jeżeli pisarka stado koni nazywa hordą, to ma w tym jakiś cel i należy tak właśnie przełożyć. Skoro podkreśla łoskot, to nie wolno go opuszczać. Bo po przeróbce Czechowskiej mam jakieś tam biegające koniki, a nie pokazany przez autorkę rozszalały tabun.

Obrońcy Czechowskiej zapytali mnie, co ma na celu moja krytyka. Czy oczekuję, że wydawcy przestaną zlecać jej tłumaczenia książek. A to byłoby bardzo niedobrze, bo biedna Justynka może nie będzie miała z czego żyć. I w ogóle może się załamać krytyką. Zdumiałem się na takie dictum i zapytałem, co z pisarzami, których utwory Czechowska niszczy, co z czytelnikami, którzy chcieliby zapoznać się z twórczością danego autora, a dostają parodie jego utworów. Odpowiedź? Pisarz ani czytelnik nie załamie się z powodu źle przełożonej powieści. Serio. Ci państwo mają szczerze gdzieś ludzi, którzy de facto dają im pracę, czyli pisarzy i czytelników. Grunt, żeby koleżanka miała dochody. A że nie ma żadnych kwalifikacji do wykonywania swojego zawodu. Cóż, nie ona jedna (to już mój komentarz).